هرچند ناموافق و نابسامان باشد سازكارى بايد كرد و اين معنى خلاف مشروع و معقول باشد چه بموجبى كه تقرير رفت حكمت شارع مقتضى اينست « 1 » كه اگر كسى را در دوستى و موافقت زنى متردّد باشد « 2 » بىگفتوگوى و انديشه و مانع ازو جدا تواند شد و نيز مردم را فرزندان باشند و مؤنت ايشان بر پدران بود و بهروقت ايشانرا قلان بايد كشيد و بعضى را بچريك بايد رفت و چون مال پدر بكاوين « 3 » زن مستهلك گردد وجه پرورش فرزندان و ما يحتاج قلان و كار ايشان از كجا باشد بنابرين مقدّمات و به حكم « 4 » آنكه پيغامبر عليه الصلاة و السلم نكاح « 5 » بكاوين « 6 » سبك مستحسن داشته بايد كه كاوين بغايت سبك كنند و چنان كه احتياط كردهاند تا زكات لازم نيايد تمامت كاوينها بر نوزده دينار و نيم مقرّر باشد چه در صداق اندك هيچ بزهء نيست و ليكن « 7 » آنكس كه زنرا دوست دارد به صد حيلت و اجبار « 8 » ايشانرا از هم جدا نتوان كرد و آنانرا كه موافقت نباشد اولى آنكه هرچه زودتر جدا شوند تا خلاص يابند و هردو را فائدهء باشد چه « 9 » بتجربه معلوم شده كه بعضى زنان باشند كه شوهرشان دوست ندارد و چون طلاق دهد « 10 » ديگران « 11 » ايشانرا بخواهند « 12 » و دوست دارند « 13 » پس متضمّن فائدهء جانبين است بدان سبب درين باب يرليغ روانه « 14 » فرمود و السلم « 15 »
حكايت بيست و هشتم در ساختن مساجد و حمامات در تمامت ديههاء ممالك
پوشيده نيست كه احتياج مردم بحمام و مسجد از ضروريات است و در بعضى ولايات ممالك در ديهها هيچ دو نساختهاند پيش ازين پادشاهان اسلام « 16 » تدبير آن نكرده و هر آينه در موضعى كه اهل آنجا نماز به جماعت
هامش
( 1 ) - آنست :L . , W .( 2 ) - بينند :P .( 3 ) - كاوين :W .( 4 ) - حكم :L .( 5 ) -S . , P . , W . om .( 6 ) - كاوين :P .( 7 ) -L . , P . om .( 8 ) - و اجبار :P . om .( 9 ) - چون :W .( 10 ) - دهند :L .( 11 ) - ديگرى :L . , P .( 12 ) - بخواهد :L . , P .( 13 ) - . . دارد :L . , P .( 14 ) -W . om .( 15 ) - و الله اعلم بالصواب :W .( 16 ) -L . om .