ضرورت بسود قرض ميگرفتند و آنكه « 1 » زر مىداد چون مىدانست كه مال در معرض تلف مىاندازد تا مكسبى هرچه تمامتر تصوّر نمىكرد نمىداد لاشكّ هر دينارى بسه و چهار دينار مىتوانستند گرفت و چون بولايت مىرفتند « 2 » مجموع متوجّهات ديوانى « 3 » بقروض ايشان
S . fol . 332 r .
وفا نمىكرد و ضرورت مىشد باضعاف مقرّر از رعايا ستدن و چندين هزار آدمى بنده خدا و خراجگذار پادشاه در زحمت مىافتادند و معذّب مىماندند « 4 » و چون اصحاب ديوان را بر بيراهى آن جماعت « 5 » اطّلاع مىافتاد بواسطهء آنكه اموال دربايست مىبود و اين حاكم جمله تلف كرده و ايشانرا به خدمت ملوّث گردانيده منعى نمىتوانستند و نيز او يك شخص مفلس « 6 » مىبود و رعاياى بسيار بناچار رخصت داده اهمال و تغافل مىنمودند تا مال « 7 » زيادت مىستد « 8 » و او را نيز « 9 » لازم مىشد شحنه و بيتكچيان ولايت را « 10 » خدمتى دادن تا مانع نشوند و اگر نيز نمىستدند دفع ميسّر نمىشد و مع هذا هرگز وجهى نقد بخزانه نرسيدى و اگر احيانا اجناسى چند بياوردندى بربع قيمت وفا نكردى و از آنجهت همواره كار لشگر از بىبرگى در خلل مىبود و سالبسال بدين شيوه ولايت « 11 » ازيشان « 12 » مىستدند و بزرگان صاحب عرض با آنكه زبون آن مفسدان بداصل مىبودند هرگز اختيار « 13 » عمل « 14 » نمىكردند و بزرگان حكما گفتهاند كه زوال و خلل ملك وقتى باشد كه كسان لائق اشغال را از كار دور كنند و نالائق را كار فرمايند و مدّتى اين طريقه مسلوك بود و چون صدر چاوى وزير شد حال و كار قرض بسود گرفتن به جائى رسيد كه اگر شرح دهند مجال نماند « 15 » ليكن چون ذكر آن مىرود تقرير « 16 » شمّهء ضروريست و چون عموم اهل زمان مشاهده كردهاند گزافى نتوان گفت « 17 » و ازين جهت در زمان مستقبل خوانندگانرا مستبعد نمايد و آنچنان بود كه در
هامش
( 1 ) - اندك :L .( 2 ) -L . om .( 3 ) - ديوان :P .( 4 ) - مىماند :S . , L . , W .( 5 ) - بر بيراهى او :S . , L . , W . p . h . v . e .( 6 ) - . . . يك شخص ميبود مفلس :S . , P . , L .( 7 ) - سال :L .( 8 ) - مىشد :L .( 9 ) -W . om .( 10 ) - ولايت :L .( 11 ) - همچنان :W .، همچنين :L . , P . ins .( 12 ) -L . , S . , W . om .( 13 ) -L . om .( 14 ) - عملى :W .( 15 ) - مجال نماند :L .( 16 ) -S . , P . , W . om .( 17 ) - . . . كرد :L .