و همچنين در هر ولايت كه بخواتين و شهزادگان و بامرا « 1 » داده شد و باقطاع بلشگر « 2 » سپردهاند « 3 » و بوجه « 4 » نامها « 5 » و مرسومات و مسامحات و احتسابيات و انعامات و ادرارات و صدقات و اوقاف بتصرّف هركس دادهايم هم برين موجب بموجب قانون لوح هر موضعى بنهند تا متصرّفان مذكور بدل خود متوجّهات ديوانى زيادت از آن نتوانند ستد و اهل آن موضع نيز در زحمت نباشند چه بايد كه عدل پادشاه مانند آفتاب بهرموضع « 6 » بر سر احوال عالميان گردد كالشمس فى كبد السماء و ضؤها * يغشى « 7 » البلاد مشارقا و مغاربا * و چون غرض در عهد همايون ازين معنى رفاهيت خلق و ضبط لشگر و حفظ ثغور و ترويج وجوه خزانه و بيت المال و دفع مفسدان و دزدان و عوانان بود و تجربه رفت كه رعايا خشنود و آسوده دعاگوى گشتند و تدارك اين معانى كه ذكر رفت برين وجه كرده شد و مال باضعاف آنكه پيش ازين بخزانهء پدران ما مىرسيد حاصل مىشود و احتياج بمصادرهء و مطالبتى نه يقين كه اين معانى كه ذكر رفت مناسب همه پادشاهان عادل « 8 » و لائق راى و تدبير امرا و اركان دولت و وزرا و نواب امين شفيق و « 9 » كاردان هردورى و زمانى باشد « 10 » كما قال سبحانه و تعالى « 11 »
إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى *
. . . لِأُولِي الْأَلْبابِ ما كانَ حَدِيثاً يُفْتَرى وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
S . fol . 319 r .
و اگر از آن « 12 » تجاوز نمايند موجب بدنامى و عقاب ايشان گردد « 13 » و « 14 » من
ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ *
چه اين خير عام و ترتيب و ضبط جارى شد و رعايا و عموم خلق بدان واسطه در رفاهيتاند و اموال مقرر و معيّن گشت اگر ظالمى نيز روا دارد كه تغيير و تبديل كند از دود دل و تشنيع و فغان خلائق هراسان باشد چه عاقبتى وخيم « 15 » و دوزخى اليمتر از آن تصوّر نكنند
وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ
و عالميان نيز
هامش
( 1 ) - امرا :W .( 2 ) - لشگر :P .( 3 ) - سپرده آمد :L . , P .( 4 ) - توجّه :L .( 5 ) - يامها :W .( 6 ) - رسد بيت :P . ins .( 7 ) - تضى :P .( 8 ) - عاقل :L . , P . add .( 9 ) - و :L . , P . , W . om .( 10 ) - آية :P .( 11 ) - قال الله تعالى :W .، كما قال سبحانه و تعالى :L . om .( 12 ) - از آن :P . om .( 13 ) - كما قال الله سبحانه و تعالى :W .، آية :P . ins .( 14 ) - ف :W .( 15 ) - چه عاقبتى وخيم :W . om .