در موسم بهار ، ديلمان رشك روضهء برين است . خصوصا باغ نو كه در آن مقام به طالع سعد احداث فرمودهاند و گل و رياحين بيشمار و درختان ميوه - دار از هرنوع كه اگر تعداد آن رود ، به تطويل مىانجامد در آنجا نشانده كه آنچه فصاحت مآبى مولانا شرف الدين يزدى نور مرقده در صفت باغ نو سمرقند كه حضرت صاحب قران اعظم احداث فرموده است و در ظفرنامه نوشته است ، مثالى از اين بستانسراى همايون است و غالبا حكيم فردوسى به الهام الهى در صفت آب و هواى آن عرصه و نزاهت و لطافت آن بقعه فرموده است كه ، شعر :
دى و بهمن و آذر و فرودين * هميشه پر از لاله بينى زمين
هوا خوشگوار و زمين پرنگار * نه گرم و نه سرد و هميشه بهار
ازجمله نزاهت و لطافت آب و هواى آن بقعهء مباركه يكى آنكه اول شكوفيدن گل كه از تحويل آفتاب به جوز است تا تحويل آفتاب به ميزان ، بلكه در سالهائى كه هوا به اعتدال گذرد تا اوايل عقرب در آن بستان هميشه گل سرخ مىباشد . چنان كه دستهدسته باغبان چيده مىآرد و آنقدر نيز گاهى مىشكوفد كه در فصل خزان گلاب مىكشند و به تحفه و هدايا نزد احبا و اخوان ارسال [ مى ] دارند . غرض كه چون روز چند به تفرج بهاريات و گشت و شكار مشغول شدند ، بنياد عمارتى فرموده ، به اتمام آن سعى نمودند [ و ] به ييلاقهاى معهود تشريف فرمودن ميسر نشد و بعضى ناملايمات از تقدير حكيم عليم روى نمود . مثل آنكه روز دوشنبهء بيست و هفتم جمادى الاول سپهسالار ولايت خرگام « 1 » اسوار نام از سراى غرور رحلت
هامش
( 1 ) - در اصل : خرجام .