امير عليشير نوايى بود . در علم نجوم و انشا از سرآمدان و در ساير علوم نيز مهارتى تمام داشت .
كاشفى در اواسط نيمه اول قرن نهم در قصبهء بيهق سبزوار متولد شد . سپس از نيشابور به مشهد رفت در طرايق الحقايق به نقل از رشحات عين الحيات آمده است كه در ماه ذى الحجهء سال 860 ق در مشهد خواجه سعد الدّين كاشغرى ، از كبار مشايخ نقشبندى ، را كه در ماه جمادى الاول همان سال درگذشته بود ، به خواب ديد كه او را به خانهء خود مىخواند و در جستجوى آن بزرگ به هرات رفت و آنجا هنگام زيارت مزار خواجه با مولانا جامى ملاقات كرد و با او معاشرت نمود . او طريقت نقشبنديه را پذيرفت و در همان شهر ماند و در خدمت سلطان حسين ميرزا بايقرا و عليشير نوايى مكان و مرتبتى بسيار يافت . از كاشفى آثار متعددى به جا مانده است ، از آن جمله مىتوان به انوار سهيلى ، اخلاق محسنى ، مخزن الانشاء ، بدايع الافكار فى صنايع الاشعار ، فتوتنامه سلطانى ، روضة الشهدا ، مواهب عليه و جواهر التفسير اشاره كرد . مرگ وى را به سال 906 ذكر كردهاند .
صاحب مجالس المؤمنين سال 910 را ذكر كرده است .
( 183 ) عبد اللّه بن مقفّع 179 از نويسندگان ايرانى الاصل عربى زبان و مترجم كتابهاى پهلوى به عربى ( 142 - 106 ق ) . نام اصلى وى روزبه فرزند دادويه و اهل فيروزآباد ( جور ) فارس بود . عبد الله عامل خراج حجاج در عراق و فارس بود . سپس ، به خدمت عيسى ابن على درآمد و اسلام آورد و منصور ، خليفهء عباسى ديوان انشاى خود به او داد . برخى او را از زنادقه شمردهاند و ، سرانجام ، به دليل همين تهمت به امر سفيان ابن معاويه مهبلى ، حاكم بصره ، به قتل رسيد . از آثار وى كه از پهلوى به عربى ترجمه كرده است مىتوان به كليله و دمنه و خداينامه اشاره كرد . مقفّع بعضى از كتب ارسطو را نيز به عربى ترجمه كرده است . ادب الصغير و ادب الكبير و اليتيمه نيز از آثار اوست .
( 184 ) سنايى غزنوى 182 ابو المجد مجدود بن آدم سنايى غزنوى ، شاعر و عارف شهير ايرانى كه در سال 465 يا 473 در غزنين به دنيا آمد . در آغاز جوانى مداح مسعود بن ابراهيم غزنوى و بهرامشاه بن مسعود بود . بعد از سفر خراسان و اقامت چندساله در آن شهر و ديدار با مشايخ تصوّف به عرفان روى آورد . او در
تاريخ فرشته از آغاز تا بابر ( فارسى ) — صفحة 669
مساهمون: محمد رضا نصيرى
ص٦٦٩