اين كتاب احوال اولاد عالى نژاد راجه بهرت « 1 » آمده است كتاب به نام او كرده و در استعمالات الف مستزاد گشته ، و العلم عند اللّه « 2 » .
و اين بياس را از نفوس قدسيّه مىدانند و مىگويند كه او زندهء جاويد است و بعضى از علما « 3 » بر آناند كه در هر دواپرجوگ شخصى مسمّى به بياس به جهت اصلاح احوال قاطبة النّاس به ظهور مىآيد و برخى را عقيده آن است كه يك شخص است كه در مظاهر مختلفه ظهور مىنمايد و ، به هرتقدير ، بياس كتاب بيد را ، كه از زبان حقايق ترجمان بر همان است ، مفصّل ساخته چهار كتاب كرده است . يكى « رگبيد » « 4 » ، دوم « حجربيد » « 5 » ، سوّم « سامبيد » ، چهارم « اتهرينبيد » « 6 » و به اين جهت او را بياس نامند . چه معنى لغوى بياس تفصيل دهنده و وصلكننده « 7 » است و از اينكه در ميان دو آب به وجود آمده « دوىباين » نام كردهاند و در خلقت ، اين بياس افسانهء بديع را دور از حساب و معامله است و اين كتاب غريب را در شصت لك اشلوك درآورده و چون در كنار آب سرستى « 8 » 25 حوالى تهانيسر ، به اتمام رسيده هرآيينه ، بياس در آنجا جشنى عظيم كرده ساكنان را سالهاى فراوان به افاده اشتغال نموده . گويند شصت لك اشلوك را چنين قسمت كرده است : سى لك مخصوص طايفهء ديوتا ، كه ساكنان عالم علوىاند ، ساخت و پانزده لك به ساكنان سترلوگ ، كه اينها هم در عالم [ بالا ] « 9 » سكون دارند ، اختصاص بخشيد و چهارده لك به جنّيان و راكسان و كهندرپ ، كه از اقسام مخلوقاتاند و به صفت حيات موصوف [ 14 ] ، مخصوص گردانيد و يك لك را به جهت استفادهء آدميان گذاشت كه آن را در هژده پرب يعنى
هامش
( 1 ) .Raja Bharat( 2 ) . م ، 1 / 13 . ن ، 1 / 9 : و اللّه اعلم بالصّواب .
( 3 ) . م ، همانجا . ن ، همانجا : هنود .
( 4 ) .Rigved( 5 ) .Yajurved( 6 ) . اتهرين بيد -Athurinved- اتهرويدAthuruvid.
( 7 ) . م ، 1 / 14 . ن ، 1 / 9 : حلكننده .
( 8 ) . سرستى - سرسوتىSaraswati. در معجم الامكنه ، « سرستى » ضبط شده است .
( 9 ) . پ . ش : ندارد ، از پت افزوده شد .