زمان با امام رشيد الدّين عبد المجيد ملاقات و ، در واقع ، رشد سياسى خود را از همين زمان آغاز كرد . بعد به خراسان بازگشت . بعد از اين دوره حيات سياسى و رسالتهاى وى به دربار ملوك و امرا آغاز شد . در سال 617 ق به قلعهء تولك رفت . در اين ايام حملات قشون چنگيز به آنجا رخ داد كه او در اثر معروف خود به نام طبقات ناصرى از آن ياد كرده است . منهاج سراج در 618 ق به ولايت شرقى غور رفت و ازدواج كرد . در سال 622 ق در قلعهء خيار غور به خدمت ملكه ركن الدّين محمد عثمانى مرغينى رسيد و از سوى وى مأمور شد تا به خدمت ملك تاج الدّين ينالتگين ، پادشاه سيستان رود . منهاج سراج در حدود 623 ق به هند رفت و در 624 ق ، در عهد سلطان ناصر الدّين قباچه ، مدرسه فيروزى اچه به او واگذار شد و سمت قضاى لشكر علاء الدّين بهرامشاه ناصر الدّين قباچه يافت .
او ، در 625 ق ، به حضور التتمش رسيد و در مراسم جشن عهد و لوايى كه المستنصر ، خليفه عباسى ، براى التتمش فرستاد ، حضور يافت . در 26 صفر 630 ق عهدهدار سمت قضا و ادارهء كل امور شرعى كاليور شد و مدت شش سال در آن سمت باقى ماند . بعد در دهلى ادارهء مدرسهء ناصريه به او محول شد . در عهد سلطان معز الدّين بهرام شاه سمت قضاى كل هند يافت ( 639 ق ) . امّا با روى كار آمدن سلطان علاء الدّين مسعود شاه بن فيروز شاه استعفا داد و در رجب 640 ق به لكنهوتى رفت . در 641 ق طغا خان را در رفتن به جاجنگر همراهى كرد و در جنگ ميان طغا خان و تمر خان ( 642 ق ) حضور داشت و جهت صلح از سوى طغا خان نزد تمر خان رفت .
در 644 ق ، با روى كار آمدن سلطان ناصر الدّين محمد بن سلطان شمس الدّين ، اين پادشاه را مورد مدح قرار داد . منهاج سراج تا سال 647 ق در دهلى ماند ، بعد به ملتان رفت و با خواجه رشيد الدّين حكيم بلخى ملاقات كرد . در 649 ق ، بار ديگر ، از سوى الغ خان ، قاضى القضاة كل هندوستان و حاكم دهلى شد و تا 651 ق در آن سمت باقى ماند . در 652 ق لقب صدر جهان گرفت و بار ديگر براى سومين بار مقام قاضى كل هند يافت . دربارهء اواخر زندگانى او اطلاعات زيادى در دست نيست . همينقدر مىدانيم كه تا ربيع الاول 658 ق مشغول تحرير كتاب طبقات ناصرى بوده و آن را در همين سال به پايان برده است . و ظاهرا در حدود 673 ق درگذشته و در دهلى به خاك سپرده شده است .
تاريخ فرشته از آغاز تا بابر ( فارسى ) — صفحة 650
مساهمون: محمد رضا نصيرى
ص٦٥٠