تصنيف اوست . و او اوّلين پادشاهى است از پادشاهان دهلى كه در مقام تربيت افغانان شده بر خلاف پادشاهان ماضى بيش از پيش اعتماد بر ايشان كرده كسانى را كه در عهد سلطان محمّد تغلق از اميران صده بودند از امراى كبار گردانيد و سرحدّها را به ايشان سپرد و خدمتهاى بزرگ از ايشان گرفت و بيش از هيچوقت افغانان را اين مرتبه و حالت نبود . سى و هشت سال و نه ماه پادشاهى هندوستان تعلّق به او داشت . « وفات فيروز » تاريخ فوت اوست . و با امير تيمور صاحبقران معاصر بود و ضياء الدّين برنى تاريخ فيروزشاهى به نام او نوشته و نظام الدّين احمد در تاريخ خود نوشته كه سلطان فيروزشاه پادشاهى عادل بوده و ضوابط عدل و احسان و قواعد امنوامان بسيار در ميان خلق گذاشت و از جمله ضوابط سه ضابطه عمده بود :
ضابطهء اوّل آنكه سياست كه جزو اعظم سلطنت است مطلق ترك داده هيچ مسلمان و ذمّى را سياست نكرد و به سبب كثرت انعامات و ادرارات و تأليف قلوب خلايق محتاج به سياست نشد .
ضابطهء دوم آنكه خراج را موافق حاصل و قوت رعايا طلب كردى و اضافه و توفير را معاف داشتى و سخن كسى را در حقّ رعايا گوش نكردى و اين ضابطه باعث آبادانى و رفاهيّت رعايا و برايا گشت .
ضابطهء سوم آنكه به جهت شغل و حكومت ولايت ، مردم متديّن به امانت و خداترس تعيين كردى و هيچ بدنفسى و شريرى را خدمت نفرمودى و حاكم و آمر و همهء خلق به حكم النّاس على دين ملوكهم پيروى حاكم خود مىكردند و قواعد عدالت و انصاف ميانهء ايشان معمول بود و احدى را مجال ظلم و تعدّى نبوده كمال امن و امان ميانهء ادنا و اعلا پيدا گشت . خيرات و مبرّات و انعامات و ادرارات او از ديگر سلاطين هند امتياز تمام داشت .
وقايع آن پادشاه معدلت پناه بر گنبد عالى كه در مسجد جامع فيروزآباد بنا نهاده و مثمّن است بر هشت طرف آن گنبد مضمون كتاب فتوحات فيروزشاهى تأليف خود را كه مشتمل بر هشت باب فرموده بر سنگ كندهاند . به مقتضاى كلام الملوك ملوك
تاريخ فرشته از آغاز تا بابر ( فارسى ) — صفحة 501
مساهمون: محمد رضا نصيرى
ص٥٠١