مقالهء دوم در ذكر سلاطين دهلى
چون سررشتهء سخن بدينجا پيوست ، مناسب نمود كه از احوال رايان هند و استحداث شهر دهلى به طريق اختصار ذكر كند . بعد از آن ، حكّام و سلاطين غور را مجملا به قلم درآورده بر سر مقصود كه ذكر پادشاهان دهلى است آيد .
بر خواطر خورشيد مآثر همگنان ظاهر و هويدا باد كه حكماى هند چنانچه در مقدّمه گذشت ، به اعتبار ادوار افلاك و كواكب ، جهان را چهار قسمت كردهاند ، ستجوگ ، تريتاجوگ ، دواپرجوگ و كلجوگ و از مدّت كلجوگ تا زمان بعثت حضرت خواجهء كاينات ، محمّد مصطفى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - سه هزار و هفتصد و كسرى گذشته بود و براى هرجوگ تاثير و خواص عليحده قرار دادهاند و مىگويند چون مدّت كلجوگ تمام شود باز زمان ستجوگ و [ تريتاجوگ ] « 1 » دواپرجوگ درآيد و جوگها به همين طريق در گردش باشند و قيامت عبارت از افنا و انتهاى هرجوگ است و هرگز جوگها فانى نگردند و بعضى براهمه بر آناند كه جهان فانى خواهد شد و جوگها منتهى خواهند گرديد ، امّا حجّت قوى بر آن ندارند
هامش
( 1 ) . پ : ندارد ، از ش افزوده شد .