بىاستصواب پدر ، به قلعهءگرى « 1 » رفته مسعود را در سنهء ثلث و ثلثين و اربعمائه [ 433 / 1043 م ] به تيغ بىدريغ بگذرانيد « 2 » و بعضى گويند زنده در چاهى كرده به خاك انباشتند . و بعضى از مورّخين بر آناند كه احمد پدر خود را بر آن داشت كه كسان فرستاده مسعود را به قتل رسانيد ، و اللّه اعلم بحقيقة الحال .
مدّت سلطنت شهاب الدّوله به روايت گزيده « 3 » نه سال و نه ماه بود و ، به روايات ديگر ، مدّت سلطنتش به دوازده سال كشيد « 4 » . و او پادشاهى بود شجاع و كريم الاخلاق و سخاوت به افراط داشت ، با علما و فضلا مجالست نمودى و دربارهء ايشان انواع احسان و انعام مبذول داشتى . جمعى كثير از فضلا به نام « 5 » او كتب نوشتند . از آن جمله استاد ابو ريحان خوارزمى منجّم ، كه علّامهء وقت بود و در فنّ رياضيّات نظير نداشت ، قانون مسعودى در فنّ [ رياضى ] « 6 » به نام نامى او نوشت « 7 » و فيلى از نقره صله يافت . و قاضى ابو محمّد ناصحى نيز كتاب مسعودى در فقه مذهب ابو حنيفه - رضى اللّه عنه - « 8 » به نام آن شاه افاضل پناه تأليف نموده و در روضة الصّفا مسطور است « 9 » كه شهاب الدّوله مسعود تصدّق بسيار به مستحقّان كردى ، چنانچه يك نوبت در ماه رمضان در يك روز يك لك درم به مستحقّان رسانيدى و در اوايل سلطنت او در ممالك محروسه چندان مدارس و مساجد بنياد نهادند كه زبان بيان از تعداد آن عاجز و قاصر است .
هامش
( 1 ) . الكامل ، 16 / 192 : قلعهء كيكى ؛ تاريخ مختصر الدول ، ص 183 : « كرى » و « كبرى . »
( 2 ) . گرديزى ( زين الاخبار ، ص 250 ) تاريخ قتل امير مسعود را « يازدهم جمادى الاولى سنهء اثنى و ثلثين و اربعمائه » ثبت كرده است .
( 3 ) . در تاريخ گزيده ( ص 398 ) سيزده سال ذكر شده است . زبدة التواريخ ( ص 52 ) : ده سال و دو ماه و دو روز .
( 4 ) . طبقات ناصرى ، ص 232 : و مدت ملك او نه سال بود و چيزى . و مدت عمر او چهل و پنج سال بود .
منتخب التواريخ ، 1 / 20 : حكومت سلطان مسعود يازده سال بود . تاريخ بناكتى ، ص 227 : و مدت پادشاهى او سيزده سال بود .
( 5 ) . ش . پت : اسم .
( 6 ) . پ : ندارد ، از ش افزوده شد .
( 7 ) . ابوريحان بيرونى قانون مسعودى را در 421 ق بهنام شهاب الدّوله تأليف كرده است .
( 8 ) . ش . پت : « رضى الله عنه » ندارد .
( 9 ) . روضة الصّفا ، 6 / 2956 .