سلطان محمود او را به عهود و ميثاق از قلعه بيرون آورده مفاتيح خزاين از وى بگرفت و عمّال و معتمدان بر سر اعمال گماشته ، خود متوجّه بلخ گشت . گويند امير اسماعيل چون روزى چند در مصاحبت برادر بهسر برد ، وقتى در مجلس انس سلطان محمود به تقريب « 1 » انگيخته از وى پرسيد كه « اگر تو را طالع مساعدت مىنمود و من به دست تو گرفتار مىشدم دربارهء من چه مىانديشيدى ؟ » اسماعيل جواب داد كه « خاطرم بر آن قرار يافته بود كه اگر بر تو ظفر يابم در يكى از قلاع محبوس گردانم و از اسباب فراغت و رفاهيّت آنچه مدّعا داشته باشى ترتيب نمايم . » سلطان محمود بعد از اطّلاع بر مكنون ضمير برادر در آن مجلس دم دركشيده پس از روزى چند در يكى از قلاع جرجان محبوس ساخت و از موجبات فراغبالى آنچه كه بايست براى او مهيّا فرمود . و امير اسماعيل را چنانچه انديشيده بود « 2 » اوقات حيات در آن محبس « 3 » به پايان رسيد « 4 » [ من حفر بئرا لاخيه فقد وقع فيه ] « 5 » .
ذكر وقايع ايّام دولت امين الملّة يمين الدّوله سلطان محمود غزنوى
حاويان فضايل صورى و معنوى ، به اقلام خجسته ارقام ، بر صفحات مؤلّفات ثبت گردانيدهاند كه سلطان محمود غزنوى پادشاهى بود كه به اصناف سعادات دينى و دنيوى فايز گرديده وصيّت عدالت و جهانبانى و آوازهء شجاعت و كشورستانى از ايوان كيوان درگذرانيده و به ميامين اجتهاد در امر غزا اعلام اسلام مرتفع ساخته و اساس ارباب ظلام برانداخته و به هنگام عبور در ميدان مبارزت و پهلوانى مانند سيل از نشيب و فراز نمىانديشيد و وقت جلوس بر مسند سلطنت و كامرانى چون
هامش
( 1 ) . ش : تقرير .
( 2 ) . ر ك : ترجمهء تاريخ يمينى ، ص 181 .
( 3 ) . پ : مجلس .
( 4 ) . الكامل ، 15 / 245 : مدّت ملك اسماعيل هفت ماه بود .
( 5 ) . پ : ندارد ، از ش افزوده شد .