سراهاى عالى و درگاه پنج طبقهء دولتخانه و خلوتخانههاى زرنگار موسوم بسروستان و نگارستان و گلدسته و عمارت پنج طبقه و حوض خانها و خيابان موسوم به چهار باغ تخمينا يك فرسخ و باغات و بساتين كه در دو طرف خيابان احداث شده و عمارات عالى كه در هر باغ ترتيب يافته بيرون از حيز شمار است و در وسط خيابان مذكور پل عالى مشتمل بر چهل چشمه بر زاينده رود بسته است كه سياحان عرصه گيتى مثل و مانند آن در هيچ ولايتى نديدهاند و شهر عباس آباد كه در جانب غربى بيرون شهر صفاهان جهت مسكن تبريزيان احداث شده در غايت صفا و نزاهت و خرمى و جداول آنها رشك روضهء رضوان و شهرهء جهان است و در مواضع باغ كومه كه گويا آب و گلش را با عيش و عشرت سرشته و تخم خرمى درو كشته - اند و باغ و حوش و رباط گاوخانى و رباط ديگر در بيابان خرگوشى ما بين ورزنه و ديدشتن اصفهان و ندوشن يزد كه هميشه از بيم قطاع الطريق محل خوف و خطر مترددين بود و حالا امن و آبادست ، و در دار السلطنهء قزوين درگاه دولتخانه و خلوتخانه دو طبقه زرنگار موسوم بعمارت نو و كاروان سراى عالى و عمارات جهان نما واقع در شرقى و غربى ميدان سعادت ، و در كاشان منازل و رواق بهشت آسا دولتخانه مشتمل بر چند عمارت مع باغات دلگشا و حمام و كاروانسرا و بند قهرود و رباط سنگين و رباط سياه كوه و فرش راه نمكسار و سياه كوه كه قريب ده هزار تومان تخمينا صرف شده چند فرسخ بسنك و آهك استحكام يافته موجب دعاى خير مترددين است ، و در مازندران جنت نشان احداث فرحاباد جنت نهاد در كنار دريا كه رودخانهء موسوم به تجينه رود از آن ميان ميگذرد و پل عالى و خيابان كه از آن بلدهء جنت نشان تا بلدهء سارى تخمينا چهار فرسخ طرح انداخته سنگ بست نمودهاند و عمارات عالى كه در هر باغ ترتيب يافته از حيز شمار بيرونست دولتخانه و بازارگاه و حمامات و باغات فرح بخش جنت مثال در آن بلده جنت نشان طرح انداخته از غايت نزاهت آن بلدهء شريفه خلايق و اواسط الناس و ارباب صناعت بتوطن آن بلده فاخره رغبت نموده چندين هزار خانوار از مسلم و غير مسلم از اطراف و جوانب آمده از حوادث ايام در ظل معدلت همايونش استظلال جستهاند و اليوم شهرى به آن عظمت و شوكت و ازدحام معلوم نيست كه در بلاد اسلام بوده باشد و عمارات و باغات مرغوب واقعه در سارى و آمل و درياچه و عمارات عاليه بار فروش ده و در اشرف خانهاى بتكلف بزيب و زينت و باغ و چشمه و حوضخانه كه در بالاخانه عمارات باغ مذكور ترتيب يافته آب را از مكان مرتفع بفنون غريبه بالا برده بحوض نقره ميريزد و ديگر باغات و حمامات و عمارات ديگر در نيم فرسخى قصبه مزبور موسوم بباغات كه در مكان مرتفع ترتيب يافته مشتمل بر تالارها و ايوانها و درياچه و فوارهها و حمام و باغچه فردوس نما كه از نظارهء آنها ديده عقل را حيرت افزاست و از اصفهان تا قصبه اشرف در هر محله چهار فرسخى عمارتى مشتمل بر خانهاى نشيمن و بيوتات و باغچهاست كه اكثر حمام دارد و جميع بيوتات ما يحتاج نزول همايون مهيا و آماده است و در قصبه استرآباد عمارات دولتخانه و در نطنز باغ تاجاباد مع عمارات درگاه و بالاخانها و حمام و غيره و باغ عباس آباد ما بين نطنز كاشان و در دار السلطنهء تبريز تختگاه مزارعين على وزين على و تجديد عمارات مسجد شاه جنت مكان و در حدود همدان شهر نو چمچال پاى كوه بيستون رباطى جهت نزول زوار عتبات عاليات ترتيب يافته رقم ثبت يافته اميد كه هر يك از بناهاى خير سبب فتح و فيروزى گشته آثار آن بر صفحات روزگار يادگار باشد .
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى ) — صفحة 1111
مساهمون: اسكندر بيگ تركمان
ص١١١١