مقالهء چهارم در شايستگى رتبهء صاحبقرانى و ذكر مخاطرات و قرانات سعادت فرجام
بر انظار ارباب بصاير مستور نخواهد بود كه بر القاب هر يك از سلاطين ما تقدم كه عبارت صاحبقرانى افزودهاند اكثر تكلفات منشيانه و تواضعات مترسلانه است و اين معنى در شأن معالى نشان حضرت اعلى كما هو حقه متحقق است زيرا كه از روز ولادت با سعادتش الى غايت قرانات مختلفهء آسمانى روى داده كه احكام آن ما صدق احوال آن شهريار است و بدلايل نجومى هر يك از آن قرانات مختلفهء آسمانى بر خروج و ظهور صاحب قران ذوى الاقتدارى دلالت مىكند و كارآگهان اختر شناس كه بديدهء تأمل و تعمق در آن نظرى نمايند بر ظهور سلطنت و ثبات دولت آن رفيع منزلت و الا - مرتبت دلالت نموده ذات محمدت صفاتش مظهر آثار و احكام آن قراناتست بتخصيص قران علوين كه در سال اثنى عشر و الف در برج قوس مثلثه آتشى واقع شد و احكامى كه منجمان سلف خصوصا مولانا محيى الدين انار و پيازى كه از مهره اين علم شريف بوده نوشتهاند دلالت بر ظهور صاحبدولتى مينمايد كه در زمان خجسته نشانش تغييرات در اوضاع روزگار و مذاهب و اديان مختلفه شده خرابى باحوال بعضى از آن ممالك راه يافته اسر و نهب و قتل و غارت عظيم و شيوع وقوع يابد و اين معنى در زمان فرخنده نشان آن حضرت در آذربايجان و شيروان و گرجستان روى نمود كه مذاهب و اديان باطله كه بتصاريف ايام در آن ممالك انتشار داشت بشعشعهء تيغ آبدار صاعقه كردارش خلل پذير گشته از عبور لشكر قيامت اثر باقتضاى فلك و مآثر قران خرابى ببعضى محال اسلامى راه يافت و خلقى كثير از مسلم و غير مسلم از اوطان جلا شده در ساير بلاد و امصار پراكنده گشته نهب و سبى و قتل و غارت عظيم در گرجستان وقوع يافته دقيقهء از دقايق آن فرو گذاشت نشد و چندين هزار نفس از نسا و صبيان غير ملت بحوزهء مسلمانى درآمدند و بعرف و عقيده عوام الناس كه معظم مخاطرات را قران مىنامند آن حضرت از اوان رضاع الى يومنا هذا خطرهاى عظيم و قرانهاى بزرگ گذرانيده كه هيچ صاحب قرانى را روى نداده :
اول - جدا شدن اطفال از مادر و پدر اعظم شدايد و آلام است و آن حضرت را بداية اين مخاطرهء عظيم روى داد .
دوم - آنكه در زمان اسماعيل ميرزا كه قتل شاهزادهگان وقوع يافته اين فعل ناپسند منتهاى مطلبش بود و شاه قلى سلطان يكان لله آن حضرت را در هرات بقتل آوردند حمايت الهى حارس و نگاهبان ذات اشرف شده پردهء حجاب بر چهرهء جاه طلبان دنياپرست كشيده شد و ذات مقدس آن دست پرورد قضا از كيد و غدر طاغيان مصون ماند .
سيم - كه اعظم مخاطرات است آن بود كه على قليخان شاملو بقولى كه بين الجمهور مشهود