تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى ) — صفحة 1092

مساهمون:

ص١٠٩٢
نفس و كاردانى و خير انديشى عميمش محلى و پيراسته است اميد كه از عمر و دولت تمتع و برخوردارى يابد .

ذكر اسامى شريفهء مستوفيان ممالك

مستوفيان عظام زمان فرخنده فرجام آن حضرت نيز بدستور صدور و وزراء اعظم هفت نفر بودند . خواجه شكر اللّه دنيانى اصفهانى كه در خراسان در خدمت آن حضرت بود و در ركاب اقدس بعراق عرب آمده سه سال مستوفى الممالك بود مرد آدمى درويش نهاد و بسلامت نفس اتصاف داشت و محاسب كاردان بود و از اقسام شكار به شكار تازى بسيار مولع بود و در ششماههء بارس ئيل مطابق سنه معزول شده حاتم بيك اردوبادى وزير بيگتاش خان مستوفى الممالك گشت و ششماه بدان خدمت قيام داشت و در اول توشقان ئيل سنهء الف چنانچه در طى اسامى وزراء ذكر شد مورد تربيت شاهانه گشته بمنصب عالى وزارت اعظم ارتقاء يافت . آقا شاه على دولت آبادى اصفهانى برتبهء ارتقاء سربلندى يافت دوات قلم طلاء مرصع كه تا آن غايت رسم نبود كه بمستوفيان داده شود به او داده شد در علم سياقت و نويسندگى استاد المحاسبين و محاسب كاردان بود و بسلامت نفس و خير انديشى اتصاف و تا شش سال من حيث الاستقلال بدان خدمت پرداخت بتاريخ ست و الف باجل طبيعى فوت شد بنابر شفقت شاهانه به آن سلسله منصب مذكور بآقا ميرزا على برادرش تفويض يافت و دوات و قلم مرصع مذكور به او اختصاص يافت او نيز مرد سنجيدهء خوش سلوك پرهيزگار و كم طمع بود و نسخهء تشخيص جمع و خرج ممالك محروسه كه حاتم بيك طرح كرده بود و امروز قدوه و قانون دفترخانهء همايون است در زمان استيفاء او تمام يافت و تا پنج سال مستوفى الممالك بود و از درويش نهادى و عدم رشد و استقلال مورد اعتراض متعرضان و اضداد گشته معزول گشت . معزا ابراهيما شيرازى كه از زمرهء معترضان او بود بدين رتبه سرافرازى يافت و در كمال استقلال و بلند پروازى بلوازم خدمت اشتغال مينمود و از زيادتى رشد و بد سلوكى با ابناى جنس و ارباب قلم از او رميده در مقام عيب جوئى درآمدند و از بىپروائى و بيشعورى كه از كيفيت بادهء جاه و منصب خير و خبطى چند در محاسبات گيلان مبلغهاى كلى فرو گذاشت كرده بود ميرزاى عالميان كه خود مؤدى حساب بودند آن اطلاع يافته بعرض اقدس رسانيد بنابر آن رقم عزليت بر صحيفهء حالش كشيدند ايام منصبت يك سال و نيم بود . در اول ئيلان ئيل ميرزا قوام الدين محمد ولد ميرزا حسن كفرانى اصفهانى كه وزير حسينخان شاملو امير الامراء خراسان و در علم سياق و نويسندگى شاگرد خلف آقا شاه على بود بر مسند استيفاء تمكن يافت آدمى خليق نيك نفس بود با كمال استقلال و بزرگ منشى بغايت درويش نهاد و خير و صاحب همت بود فقراء و درويشان و ارباب صلاح و اصحاب زهد و تقوى از موايد احسانش بهره‌ور بودند و تا پانزده سال مستوفى الممالك باستقلال بود در سال شانزدهم دعوت حق را اجابت نموده بدار بقا پيوست بعد از فوت او ميرزا سعيد نوادهء خواجه قاسم بدين رتبهء و الا ارجمندى