رسانيدند .
بعد از معاودت به قشلاق « 1 » تبريز هم در اين سال عزم همايون جزم شد كه در سال آينده تجهيز محمل مبارك فرموده از راه بغداد روانهء كعبهء مراد گردانند . بدين موجب امر عالى نفاذ يافت كه سكّان ممالك را به توجّه ايمن المسالك ترغيب و تحريض نمايند ، خصوصا مردم خراسان و مازندران . و بدين موجب اين بنده مأمور شد كه انشاى نشان همايون كند مشتمل بر استمالت حجّاج و رفع تمغا و باج و وعدهء تقويت و تمشيت و تمنيهء ترفيه و تربيت ، و از جملهء آن احكام صورت نوشتهاى كه به خراسان ارسال يافت در اين مقام ثبت كرده مىشود تا ارباب بصيرت بر حسن اعتقاد آن پادشاه نيكو سيرت استدلال جويند « 2 » . ( 117 - ر )
صورت نشان كه از ديوان همايون به استمالت « 3 » حجّاج به جانب خراسان فرستاده شد « 4 »
سادات و قضات و علما و فضلا و مشايخ طريقت و سالكان مسالك حقيقت و جمهور اهل اسلام و كافّهء خواصّ و عوام ممالك خراسان و استرباد و مازندران - اصلح اللّه احوالهم - بدانند كه تا فرمانفرماى
فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ
[ 2 / 144 ] بارگاه كعبه اشتباه ما را قبلهء طوايف طايفان اهل اسلام و وجههء توجّه خاصّ و عام گردانيده - و للّه الحمد على ذلك - همگى از به دو فطرت و انشا به حكم :
فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها
[ 2 / 144 ] روى مراقبت به صوب قبلهء ابتغاء و مرضات ربّانى معطوف داشته و همواره همّت همايون و نهمت روز افزون بر ترويج شعاير شرايع نبوى و اعلاى اعلام سنن مصطفوى گماشتهايم . پيوسته خطاب هدايت مآب
وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالًا وَ عَلى كُلِّ ضامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ
[ 22 / 27 ] را از لسان خضوع جواب : لبّيك ، اللّهمّ لبّيك ، گوييم و هميشه سمع اصغا جهت استماع :
ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ
[ 2 / 265 ] گشاده ،
هامش
( 1 ) .K: قيشلاق ؛P: معاودت عراق .
( 2 ) .KP: كنند .
( 3 ) .F: استحالت .
( 4 ) .P: سواد اجازت نامهء محمل .