اسلام در طبرستان
اسلام در اوايل قرن دوم هجرى جاىگزين دين مزديسنا و آتشپرستى در طبرستان شد . در اين عصر حكام عرب كه از طرف خليفه در آنجا فرمانروايى مىكردند ، همه سنى مذهب بودند . چندى نگذشت كه داعيان علوى بر قسمتى از مازندران تسلط يافتند و به اشاعهء مذهب تشيع و به خصوص تبليغ عقايد مذهب زيديه پرداختند . ولى اسپهبدان طبرستان و رستمدار براى تقليل نفوذ داعيان شيعه رعاياى خود را به قبول آيين تسنن وا مىداشتند .
همچنين عدهء كثيرى از طرفداران مذهب اسماعيليه در نواحى كوچك وجود داشتند .
اين ناحيهها توسط حشاشين يا طرفداران حسن صباح به تدريج اشغال مىشد .
بعد از مدتى دراز ، دين مزديسنا به كلى از ميان رفت و مذهب تشيع در زمان حكومت سادات مرعشى ( 760 هجرى ) مذهب رسمى مازندران ( طبرستان ) شد ولى در رستمدار آيين تسنن تا زمان حكومت گيومرث بن بيستون ( 857 هجرى ) رواج داشت . و سرانجام اين امير رعاياى خود را به قبول مذهب تشيع وادار نمود .
سلسلههاى اصلى طبرستان كه از زمان ساسانيان آغاز مىشوند از اين قرارند :
قارنيان ( سوخرانيان ) ، باونديان ، دابويهيان ( گاوبارگان ) ، پادوسپانيان .
« قارنيان » يا « سوخرانيان »
اين سلسله در كوهستانهاى طبرستان مدت 274 سال فرمانروايى كردند ، و حكومت آنان از پنجاه سال پيش از هجرت آغاز مىگردد . خسرو انوشيروان پس از كشتن برادرش كيوس كه فرمانرواى طبرستان بود در اين سال شهريار كوه و كوه قارن را به قارن پسر سوخرا اسپهبد طبرستان واگذار كرد ، و او را به امارت طبرستان گماشت .