و روى به هزيمت نهادند . مصطفى خان سدن رستاقى استرآبادى به دست قرايى اسير شد [ و ] محمّد خان نايب عازم ارض اقدس بهشت نظير آمد .
افغان و قرايى و هزاره را ازين فتح نمايان غرورى كامل حاصل و در طمع خامشان خيال تسخير ارض اقدس كامل شد . محمّد خان قرايى و خوانين طاغى خراسان ، وقت را غنيمت شمردند و معتمدين از هر طرف به تحريك حاجى فيروز الدّين روانه هرات كردند . معزّى اليه نيز از عاقبت اين جسارت چشم پوشيده مدد خان افغان نايب هرات و حاجى آقا خان وزير خود و دوست محمّد خان درانى را با فوجى از افاغنه به ولايت جام و آن سامان روانه گردانيد . در اندك زمانى در ولايات غوريان و جام و باخرز از جماعت افغان و هزاره و قرايى ازدحامى دست داد و دست زمانه ابواب بلا برگشاد . معارف ولايات جام و باخرز را كلّا به ولايت هرات راندند و در هر قصبه و قريه مستحفظين از خود نشاندند . حاجى فيروز را باد نخوت و غرور در [ 260 ] كاخ دماغ رسوخ يافت و به خيال خام مرزبانى به وادى مخالفت با دولت ابد مبانى شتافت .
ميرزا عبد الكريم تفرشى مستوفى نوّاب شاهزاده را با پيغامات مخالفتآميز به ارض اقدس روانه و حضرت وقايعنگار را در سرايى كه جغدان را آشيانه بود ، محبوس كرد و اولياى دولت خداداد را بالمرّه از ارادت خويش مأيوس آورد .
[ مصرا ] ع :
عزم داراى جهان دشوارها آسان كند
ذكر تفويض ايالت مملكت خراسان به نوّاب شجاع السلطنه حسنعلى ميرزا و احضار نوّاب محمّد ولى ميرزا و ساير اوضاع
اخبار شورش افاغنه و قرايى و هزاره و شكست محمّد خان نايب خراسان و ساير اوضاع اتّفاقيه در آن سامان در دار الخلافه طهران به عرض شاهنشاه صاحبقران رسيد .
ازانهاى الهامات غيبى بر راى عالمآرا چنين واضح گرديد كه ، ازين پس سازش خوانين خراسان با نوّاب محمد ولى ميرزا از جمله ممتنعات و توقف نوّاب معزى اليه در آن صفحات به اختلاف جهات خلاف مصلحت دولت جاويد سمات . علاوه بر اين فقرات ،