با شيوههاى خاص خويش ، چشم طمع به سرزمين ايران داشتند . گرچه اين امر از عهد صفوى آغاز شده بود ، اما قتل نادر در فتحآباد قوچان ، دول انگليس و روسيه را جسورتر نمود .
روسها كه از عهد پطر كبير ، معاصر شاه سلطان حسين صفوى ، چشم طمع به ايران دوخته بودند ، وارد صحنه شدند و با تطميع هراكليوس ، سردار نادر در گرجستان ، نفوذ سياسى خود را در اين منطقه گسترش دادند . هراكليوس و فرزندانش به تبعيت روسها درآمدند و با آقا محمد خان قاجار به نبرد برخاستند . متاسفانه آقا محمد خان سياستهاى قديمى و زورگويانه را اعمال نمود ، و خود قربانى آن شد .
درست در زمانى كه بابا خان ، فرزند حسين قلى خان جهانسوز و برادرزاده آقا محمد خان ، به نام فتحعلى شاه قاجار در سال 1212 ه . ق . در تهران به تخت سلطنت رسيد ، كاترين دوّم ملكه روسيه از دنيا رفت و جانشين وى ، پل ، كه تمايلى به سياستهاى جنگطلبانه نداشت ، در روسيه به سلطنت رسيد ، اما خيلى زود با توطئه درباريان كشته شد و الكساندر اول ، تزار روس گرديد . او بعد از مدتى كوتاه بيانيه الحاق گرجستان به روسيه را امضاء كرد و به ايران حمله نمود .
فتحعلى شاه كه درگير جنگهاى خانوادگى و جنگ با خوانين زمان خود بود و از سياستهاى جهان اطلاع درستى نداشت ، به مدت سى و هشت سال ، يعنى تا سال 1250 هجرى بر اين كشور حكومت نمود . در زمان وى سرزمينهاى وسيعى در ارّان و ارمنستان از ايران جدا شد . دو جنگ طولانى و بىثمر با عثمانى نمود و عدم حمايت دولت از مردم و مسلمانان هند ، موجب حاكميت خونين انگليس بر اين منطقه حساس شد كه همگى از نتايج خفتبار سياست تضعيف ايران بود ، كه متأسفانه به الگويى براى جانشينان و سياستمداران بعد از فتحعلى شاه بدل شد .
سياست آشفته قاجاريان در مسائل داخلى قابل ملاحظه است . بيشتر دلبستگى آنان به حرمسرا ، زنان و فرزندانشان بود . آمار زنان و فرزندان و نوادگان و بستگان وى در خاتمه همين كتاب آمده كه قابل ملاحظه و بررسى است .
براى پىبردن به اين دوران خفتبار ، كه سرآغاز بلعيدن خاك ايران است ، دسترسى به منابع معتبر بسيار ضرورى است تا مورّخ بتواند بهطور دقيق و مستند از
تاريخ ذو القرنين ( فارسى ) — صفحة فهرست 31
مساهمون: ناصر افشار فر
صفهرست ٣١