فرقى كه اين تاريخ را با تاريخ حضرت صبا واضح است ، اينكه : معزى اليه نام همايون دو شاهنشاه جلالت مقرون را به تخفيف ذكر كرده و در مصراع تخت ثانى هم اسم را گذارده پاى لقب را به ميان آورده است - رحمة الله عليه .
ذكر وصول محمود ميرزاى افغان از روى تظلّم بىپايان به درگاه حضرت صاحبقران كامران
پس از سپرى شدن دولت احمد شاه درّانى « 1 » افغان ، زمام سلطنت ولايات متصرفى او به حكم وراثت ، به قبضهء اقتدار تيمور شاه ولد او قرار گرفت و معزى اليه ، پادشاهى عاقل و دانا بود و در مهمات ملكدارى و مرزبانى بغايت قادر و توانا ؛ برادران خود را در قلعهء بالا حصار كابل ، كه قلعهاى است بس رفيع و حصين « 2 » ، محبوس ساخت و موكلين و مستحفظين امين بر ايشان گماشته به اين تدبير ، رايت « 3 » استبداد و استقلال برافراخت « 4 » . مخالفين از فكر خلاف محروم ماندند و آيت يأس از مصحف تقرير خواندند . شاهزاده همايون ، ولد اكبر را رتبهء وليعهدى داد و به دار القرار قندهار حكمگزار نهاد . دو پسر ديگر ، محمود ميرزا و فيروز ميرزا را به ايالت ولايات فراه و سبزار و هرات فرستاد . شاهزاده زمان را كه از همهء برادران كهتر و پدر عالى گهر را به منزلهء نور بصر ، و محبت باطنى پدر با او از همه بيشتر بود ، همواره ملتزم حضور خود نموده ، ييلاق و قشلاق را در ولايات كابل و پيشاور قرار داد فرمود . بعد از آنكه دست قضا طومار امل او را درهم پيچيد و از فراز تخت در نشيب خاك رخت كشيد ، شاهزاده زمان كه در پايتخت پدر بود ، به اعانت زر و لشكرى كه آماده داشت ، حرمت وصيت پدر را فرو گذاشت .
عذرش اينكه ، پدر را باطنا با من ميل بود و ظاهرا از ايشان واهمه مىنمود و گويا چنين هم بوده [ است ] .
بالجمله بر برادر مهتر خود ، شاهزاده همايون تاختن آورد و بنيان وليعهدى او را با
هامش
( 1 ) . ملّى : « احمد شاه سه دورانى »
( 2 ) . بلند و محكم
( 3 ) . پرچم
( 4 ) . مجلس : « برافراشت »