مجنبهء نغماتش متنافرهء كيد و بقيهء حركاتش محض قيد و شدود راى او آهنك حزن و ملال و ساز فكر او مطرا به اوتار خيال ، اصولش كج و فروعش معوج و نه بر نمط قاعده و نهج و طبع لئيمش از احداث اصوات ملايمه قاصر و دست تصرف از محاسن ضروب كريمه فاتر ، لجاجت به حركت درآمد و خيال محال جهاندارى و ناسازگارى با ملازمان عالى در دماغش جا كرد و به اقدام خطيئات رقم اختلاط و ارتباط به نسبت اميره حسام الدين نقش صفحهء خاطر گردانيد و تجديد عمارت قلعه دزدبن كه از اختراع و احداث معمار طبع لئيم بود [ كرد ] و در ضمن قلعهء مكر انواع مكايد ذخيرهء فكر و از وضعش صنوف مكاره بر ذكر بوسيلهء تفرج قلعه ، دال بر حركت ركاب همايون شد . و خسرو مشترى راى به اعتماد دلالت خير ، در ضمان اقبال و ظل ممدود جلال ، از رانكوه به عزم ملاحظهء قلعه نهضت فرمود و صحنسراى قلعه از پرتو خورشيد ركاب عالى خلدبرين شد .
چون مجموع الكه و تمامى قلعه در دست ضبط قبايل و عشاير سديد قرار گرفته بود و باعث بودن سديد بر تحريك حركت ركاب همايون نه تفرج قلعه بلكه نصب غلام خود به كوتوالى بود ، همچنان كوتوالى قلعهء دزدبن را سديد به غلام خود - يونس - رجوع فرمود و از اضطرابى كه به سرعت مضا و قضا ، مدعا و مطلوب داشت و شب و روز درصدد اتمام آن بود ، به افسون دلالالت احتمالات ، راهزن طبيعت خدام عالى خانى شد و بىشعور اهل ملك ، از نهضت ركاب همايون و توجه به جانب لاهجان به مكر و خديعت بدرقه گشت و اعلام سلطنت به تخت لاهجان منصوب گردانيد . و از آن جهت كه خلق قبيح سديد عادم ادب بود و تضييع نعم و كفران احسان و انكار حقوق ولى النعم و رئيس مرؤوس و پادشاه مملوك گردانيدن كه كفر عبارت از اين است سنت سيئهء او ، مقدمهء عهد با اميره نهاد و بوسيلهاى از وسايل ، ملا حسام الدين
تاريخ خانى ( شامل حوادث چهل ساله گيلان ) ( فارسى ) — صفحة 297
مساهمون: على بن شمس الدين بن حاجى حسين لاهيجى
ص٢٩٧