برمىآيد خاندانى متصف به دانش و تقوا بودهاند .
سال تولد و مولد او :
سال تولد او محققا بين سالهاى 880 و 881 اتفاق افتاده است ، چه به تصريح خود او در موقعى كه درمش خان به جاى امير خان به حكومت كل خراسان مىرسد و كريم الدين حبيب اللّه ساوجى وزير او وارد خراسان مىشود سنش هفت يا هشت مرحله از چهل تجاوز كرده بوده « 1 » و چون كريم الدين ساوجى در سال 928 به خراسان آمده ديگر شكى باقى نمىماند كه خواندمير در سال 880 يا 881 متولد شده است .
مولد او ظاهرا شهر هرات است ، چه خاندان مادرى او از متوطنان هرات بودهاند و تا آنجا كه مىدانيم از انتقال آنان از هرات به شهر ديگر ، در حبيب السير يا غير آن ذكرى به ميان نيامده است .
تحصيلات و اطلاعات :
از طرز نگارش كتاب حبيب السير پيداست كه خواندمير را در فن نثر و انشا دستى توانا بوده و به اشعار و كتب متقدمين وقوفى تمام داشته . از همينجا معلوم مىشود كه وى مطابق معمول آن زمان ، سنين كودكى و جوانى را در تحصيل علوم متداوله زمان ، يعنى طب و تفسير و شعر و ادب و لغت و تاريخ گذرانده و در اين مرحله پيشرفت زيادى نيز نموده ، تا آنجا كه در سال 904 مورد نظر و لطف امير عليشير كه قطب دايرهء فضل و كمال و محضرش مجمع علما و فضلا اواخر قرن نهم بوده است ، قرار گرفته و در كتابخانهء او به مطالعه مشغول شده است .
اين پيشرفت و ترقى علمى را خواندمير بيشتر مديون خانوادهء خويش است كه افراد آن غالبا عالم و دانشمند و از بزرگان خراسان بودهاند ، از آن جمله جد مادرى او ميرخواند مورخ معروف و منشى هنرمند به او توجه و لطف مخصوص داشته و خواندمير تحت توجهات اين مرد كه از او هميشه به ابوى مخدومى تعبير مىكند بزرگ شد و به علم و ادب بخصوص به فن تاريخ توجهى شايان يافت .
امير عليشير وقتى كه استعداد اين جوان را ديد ، او را به خدمت خود خواند و كتابخانهء معظم خويش را در اختيار او گذاشت و خواندمير كه در آن تاريخ بيش از بيست و چهار سال نداشت ، در مدت شش ماه مندرجات كتاب خلاصة الاخبار را از
هامش
( 1 ) . حبيب السير ، ج 1 ، مقدمه ، ص 4 .