نقلى از زهاد و عباد عصر خود بشمار ميرود . و بواسطهء توأم ساختن علم با عمل داراى ارزش و نورانيت خاصّى است . قبر او در كاشان مورد توجه خاص و عام است . « 1 »
تشكيل ديوان عدالت :
براى ترتيب تعقيب دادخواستها در آن زمان طبق نظر سانسون بدين ترتيب بود . در شكايتى كه از تعدى حكام مىشد ، پيكى به همراهى شاكى نزد يكى از معتمدان دربار كه در ايالت مورد بحث مقيم بود فرستاده مىشد و اين فرد اخير الذكر اختيار تام مىيافت كه در آن مورد خاص تحقيق كند و نظر دهد . پيكى كه از جانب دربار فرستاده مىشد اجراى حكم را تقبل مىكرد . در موارد جدىتر كسى كه مأمور تحقيق در حقيقت امر بود ، مدارك مكشوفهء دال بر وقوع جرم را به دربار مىفرستاد و شاه شخصا دربارهء سرنوشت حاكم تصميم مىگرفت . سانسون تأكيد مىكند كه به جريان انداختن دادخواست بسيار امرى دشوار بود من جمله شاكى قبلا « التزام » مىداد كه هرگاه اظهاراتش خلاف واقع باشد .
مبلغ معينى بپردازد ، آنگاه پيكى كه از طرف دربار مأموريت يافته بود ، اين مبلغ را از طرفين دعوا مىگرفت . « 2 »
سيل سپر :
در تاريخ عالم آراى عباسى پيرامون اين اصطلاح چنين آمده است : اين جماعت اويماقات متفرقهاند كه در ولايت روم به نهب و غارت مشغولى داشتهاند و خود را سيل سپر نام نهادهاند يعنى پاكروب . در سال هفدهم جلوس شاه عباس اول ، در قضيهء تسخير آذربايجان ، قريب به دو هزار خانوار شاهى سيون شده ، روى اميد به درگاه جهان پناه نهادند . هنگام عبور از ولايات روم هرچه مىيافتهاند ، بر طبق نام خود ، پاك به جاروب حوادث مىرفتهاند ، و ريش سفيدان ايشان در پاى قلعهء ايروان به شرف سجدهء اشرف به ترتيب و نوازش سرافراز گشته و در ولايات رى و ساوه و خوار و فيروزكوه جهت طايفهء
هامش
( 1 ) . فيض كاشانى ، ملامحسن - اصول المعارف - به تصحيح و تعليق و مقدمهء سيد جلال الدين آشتيانى ، انتشارات - دانشكدهء الهيات مشهد - چاپ اول 1534 صص 30 - 32 .
( 2 ) . رهربن - همان كتاب . ص 101 .