مقاومت گرجيان درهم شكسته بود و مقدمات براى به كار گماردن امراى قزلباش از هر جهت فراهم بود . از 30 - 1029 ه ق تا پايان دورهء صفويه اغلب كاخت به دست حكام قزلباش اداره مىشد و از اين حكام قزلباش سه تن به طور همزمان ، بيگلربيگى گرى قراباغ را نيز داشتند . « 1 »
وجوهات :
پر واضح است كه خود وجوه جمع وجه مىباشد و آن را جمع بستن به وجوهات ، البته غلط است ولى در لسان مستوفيان اين دوره تا زمان قائم مقام فراهانى ، از اينگونه جمعها و نسبتهاى نامستعمل در منشآت و تعليقات وقت ديده مىشود .
ميرزا تقى اعتماد الدوله :
وى در سال 1015 هجرى قمرى به وزارت محمّد خان زياداغلى حكمران قراباغ رسيد و چون كاردان و با كفايت بود ، نزد وى منزلت و مقام عالى يافت . 9 سال بعد محمّد خان در جنگى كه به فرمان شاه عباس با طهمورث خان والى گرجستان كاخت كرد ، كشته شد و شاه مقام وى را به فرزند خردسالش محمّدقلى خان داد ولى چون مىدانست كه انتظام امور قراباغ مرهون تدبير و كفايت ميرزا محمّد تقى است ، او را همچنان در وزارت آن ولايت باقى گذاشت و از اين تاريخ او حكمران واقعى قراباغ و گنجه شد . وى به علت كار زشتى كه از او سر زده بود از طرف شاه اخته گرديد . ميرزا تقى بعدها به علت كفايت در زمان شاه عباس اول به شغل وزير مازندران منصوب گرديد . در سال 1041 پس از آنكه ميرزا طالب خان حاتم بيگ اردوبادى اعتماد الدولهء وقت مغضوب گرديد وى از طرف شاه به جاى وى منصب اعتماد الدولگى يافت او در زمان شاه عباس دوم نيز وزير اعظم بود كه سرانجام در سال 1055 بر اثر توطئه جانى خان به قتل رسيد . اعتماد السلطنه قتل وى را از طرف شاه عباس دوم دانسته كه اين نظر مردود است . « 2 »
هامش
( 1 ) . رهربن - نظام ايالات در دورهء صفويه ، ترجمهء كيكاوس جهاندارى - بنگاه ترجمه و نشر كتاب - چاپ اول 1356 - ص 116 - 117 .
( 2 ) . نصر اللّه فلسفى - زندگانى شاه عباس اول - انتشارات دانشگاه تهران - چاپ دوم 1345 - صص 60 - 61 ؛ رضا قلى خان هدايت - روضة الصفاى ناصرى - ج 8 ص 409 - اعتماد السلطنه - تاريخ منظم ناصرى ج 2 ص 906 - 932 ، 950 .