مقام مقابله و مقاتله درآمده ، آتش پيكار از دل سنگين و پيكان سهام « 1 » معركهء كين افروخته از درگاه واهب عطيات به اعطاى فتح مبين سرافرازى يافته بودند و بقاياى آن لشكر كه منتشر شده ، راه مراجعت بصره نيافته روانهء بغداد گرديده بودند « 2 » و بعد از رسيدن خبر وصول حسين پاشا كه تالى « 3 » خبر شكست بود ، ساز اطمينان و اصطبار « 4 » پاشاى « 5 » بغداد از نوا افتاده ، در پردهء شب ، « 6 » آهنگ فرار نمود و حسين پاشا به معاونت اقبال بى زوال حضرت ظلّ اللّهى « 7 » بر ملك موروثى كه گلشنى بود از خار نفاق مدعيان درونى و بيرونى پرداخته داخل شد . اميد كه همواره آثار افزونى و برترى اقبال اين سلطان بيهمال در تزايد و كوكب بخت اعادى از افق پيدايى در تغارب « 8 » و تباعد باد . « 9 »
شرح اختراع آلتى كه نوّاب ايران مدارى نموده « 10 »
بر ارباب ديده و دريافت و صاحبان تحقيق و شناخت كه گزلك انظارشان موى شكاف غوامض عالم ايجاد و مبين « 11 » اسرار مبدأ و معاد است پوشيده نيست كه شرافت نوع انسان و تفوق و برترى اين نوع بر ساير انواع حيوان به آن است كه به قوّت عاقله كه محك عيار خطا و صواب و جوياى مسببات از اسباب است تأمل در مصنوعات الهى نموده جواهر « 12 » مكتومهء « 13 » امور غريبه را به مفاتيح شعور به عرصهء بروز و پيشگاه ظهور آورد و وفور « 14 » اساطين حكماء دانش پيشه و فلاسفهء درست انديشه به قدح معلّى « 15 » مسلميّت « 16 » و امتياز بدان است كه پيوسته « 17 » طاير بلندپرواز
هامش
( 1 ) . مج : - « سهام » .
( 2 ) . م : - بودند . مر : گرديدند بودند .
( 3 ) . مج ، ل : ثانى .
( 4 ) . مر : اضطبار .
( 5 ) . مج : پاى .
( 6 ) . د : - « شب » .
( 7 ) . م ، مج ، د : ظلّ الهى .
( 8 ) . اساس ، د ، ده ، ل ، م ، مج : تقارب .
( 9 ) . م ، مج ، ل ، د ، ده : - « اميد كه همواره . . . و تباعد باد » . د ، ل ، م ، مج : مطلبى تحت عنوان « شرح اختراعى كه نوّاب ايرانمدارى نموده » نسبت به نسخهء اساس و ديگر نسخ اضافه است كه در ادامهء مطالب آورده شده است .
( 10 ) . مج ، د : « عن وان سفيد است » .
( 11 ) . مج : متين .
( 12 ) . ل : خواهر .
( 13 ) . ل : مكنون . د : مكتوب .
( 14 ) . م : وفوز . مج : نواز .
( 15 ) . مج : معلمى د : معلا .
( 16 ) . د : به معلميت .
( 17 ) . ل : + به مفاتيح شعور به عرصهء بروز و پيشگاه ظهور آورد . طاير بلند . . .