سلطنت نواب گيتى ستان خاقان سليمانشان .
باب دوم در ذكر وقايع سلطنت و ظهور دولت نواب خاقان سليمانشان الى طلوع آفتاب جهان تاب جهاندارى اعليحضرت صاحبقران .
باب سيوم در شرح وقايع و زمان جلوس ميمنت مأنوس .
نسخ ديگر كتاب حاضر فقط در مقدمه و باب سوم البته بدون ذكر عنوان باب سوم ، مشترك هستند ، به صورتى كه با مشاهدهء همهء نسخ هيچگاه ناقص بودن آن به وضوح مشهود نخواهد بود . محمّد طاهر وحيد در مقدمه نويسد :
« . . . اكنون امرى كه جهت انكشاف اين مرام تبيين آن ناگزير مىنمايد آن است كه چون پردهدار ادب و آداب از آن مانع است كه به سر انگشت خامه نقاب از چهرهء سامى برگزيدگان بزم برترى اعنى فرمانروايان اين سلسلهء جليله هرجا كه تقريب سخن واجب مىسازد برگيرد ، لهذا بر ذمت همت مطلب نگار واجب است كه به عبارتى كه تشنهلبان فيافى خواهش را از آن تشفى حاصل تواند شد ، پردهگشاى ابهام اين معنى گردد » . « 1 »
همچنين از آنجا كه در جاى جاى كتاب به لحاظ نقل سابقهء تاريخى موضوع مىنويسد « همانطور كه در زمان خاقان رضوان مكان تحرير يافته و . . . » مىتوان فهميد كه ميرزا محمّد طاهر وحيد همچون ديگر مؤلفين دورهء صفويه كتاب خود را از آغاز سلسله صفويه شروع به تأليف و نگارش نموده . اعتضاد السلطنه در روزنامهء ملتى ( روزنامهء سنيهء ملتى ) طى نگارش سرگذشت ميرزا محمّد طاهر وحيد اشاره دارد به اينكه وى تاريخى از اول دولت صفوى تا بيست و دو سال از سلطنت شاه عباس ثانى « 2 » نوشته كه اين خود دليل خوبى بر نفاست و اعتبار نسخهء اساس كتاب حاضر است .
در باب نسخهء اساس كتاب حاضر تا به حال در هيچ يك از فهارس نسخ خطى موجود سخنى نرفته است و از كاميابىهاى نگارندهء سطور اين بود كه موفق به يافتن اين نسخهء منحصر و نفيس شده است « 3 » و تنها نسخهاى كه از لحاظ مطالب بطور كامل
هامش
( 1 ) . كتاب حاضر ص 13 .
( 2 ) . روزنامه ملتى ، با پيشگفتار دكتر محمّد اسماعيل رضوانى و بكوشش سيد فريد قاسمى ، چاپ افست مركز گسترش آموزش رسانهها ، تهران ، 1374 ، شماره 14 ، ص 2 .
( 3 ) . اين نسخه در قديم متعلق به كتابخانهء ناصر الدين ميرزا فيروز بود كه بعد از انقلاب اسلامى جزو اموال