حزين معتقد است كه اگر لوث دنيادارى ، لياقت و كمال او را آلوده نمىساخت ، جزو بزرگان به شمار مىآمد . « 1 »
دربارهء تاريخ فوت محمد طاهر وحيد اختلاف نظر فراوان است . حزين ، وى را چهار پنج دفعه بعد از استعفا در منزل پدرش ديده در ادامه مىنويسد كه عمرش قريب به صد سال رسيده بود كه رحلت نمود ؛ ولى تاريخ فوت وى را نمىگويد . « 2 »
نويسندگان بعضى تذكرهها همچون بهارستان سخن و نتايج الافكار فوت او را 1105 ه . ق و سال بر كنار شدن وى را نيز همان تاريخ دانستهاند . « 3 » تاريخ 1110 ه . ق نيز در خلاصة الافكار و زبدة الغرايب « 4 » و تذكرهء روز روشن « 5 » داده شده است .
مؤلف تذكرهء نصرآبادى تاريخ 1112 ه . ق را در اين كتاب درج نموده است .
خاتون آبادى « 6 » عزل وى را از منصب وزارت اعظم در حوالى نوروز 1110 ه . ق و فوت او را در 1112 يا اواخر 1111 ه . ق نوشته . « 7 » ريو ، به استناد نامهاى از وحيد مورّخ 1111 ه ق در كاتالوگ تركى و با توجه به صدارت فتحعلى خان بعد از او به عنوان اعتماد الدوله ، فوت محمّد طاهر وحيد را سال 1120 ه . ق حدس زده است . « 8 »
كتاب دستور شهرياران كه دربرگيرندهء وقايع پنج سالهء نخست سلطنت شاه سلطان حسين ( حك 1105 تا 1110 ه ق ) مىباشد نزديكترين منبع زمانى به وى است . در اين كتاب از ميرزا محمّد طاهر وحيد تا وقايع سال 1109 ه ق به مناسبتهاى
هامش
( 1 ) . حزين ، محمّد على ، همان كتاب ص 47 .
( 2 ) . ايضا ص 47 .
( 3 ) . صفا ، ذبيح الله - همان كتاب ص 1348 .
( 4 ) .Story - C . A : Persian Literature , A Bio - Bibliogra phical and survey , Section II , Fasciculusi - Luzac . co 1935 . p 315 .( 5 ) . صبا ، مولوى محمّد مظفر حسين ، تذكرهء روشن ، به تصحيح محمّد حسين ركن زاده آدميت ، انتشارات كتابخانهء رازى ، چاپ اول ، 1343 ، ص 901 .
( 6 ) . نصرآبادى ، ميرزا محمّد طاهر ، همان كتاب ، ص 20 .
( 7 ) . خاتون آبادى ، سيد عبد الحسين الحسينى ، همان كتاب ، ص 547 .
( 8 ) .Rieu - Charls : Supplement to the catalogue of the pevsian manuscripts inthe British museum , london , 1859 , p 40 - 41 .