خاصيت بوده گلچين آن تماشا بود و در شكار جرگهء آهو و شكار شاه طور و ورطون و شكار برج كبوتر و كومه و باغ وحش حاضر بود و در آيينبندى و گل ريزان پل شاه كه طاق نماها را به زربفت و انواع تكليفات آراسته گلريزان نموده در وسط حقيقى پل ، تختى جهت بزم خاص بسته شده از سركار خاصّهء شريفه آيين بسته بودند .
صفدر خان را نخست به باغ خلوتخانه طلب داشته از آنجا به اتفاق سيرباغ سه طبقه و باغ بلبل فرموده متوجه سرپل گرديدند و يك مرتبه كه منزل ميرزا تقى اعتماد الدوله را به نور قدوم ، رشك خلد برين گردانيدند ، به دستور ، ايلچى مزبور را طلب داشته مشمول عواطف بى دريغ شاهنشاهى فرمودند و يك مرتبه ايلچى را از خاك برداشته به منزل مشاراليه تشريف برده ، هنگامه آراى عيش و نشاط گرديدند .
از امورى كه در حين توقف صفدر خان در درگاه آسمان شان به منصهء ظهور رسيد يكى آن است كه چون پيوسته پادشاهان اطراف و اكناف تلاش آن مىنمايند كه رابطهء دوستى و اخلاص بدين آستان ولايت نشان درست نمايند ، در اين اوقات ايلچيان پادشاه فرنگ ، به درگاه فلك پيشگاه آمده ، ايشان را بنابر همكيشى در منازل ارامنهء جولاه اصفهان مكان سكنى تعيين فرمودند و مردم صفدر خان را كه به سير رود زاينده رفته بودند ، بنابر تقدير قضا با يكى از فرنگيان [ گ 127 ب ] گفتگويى واقع شده ، از مشاتمه به مضاربه رسيده درهم آويخته و از طرفين جمعى به حمايت آمده مهم به مقاتله و محاربه انجاميده و چون مردم ايلچى هندوستان اضعاف مضاعف فرنگيان بودند و مع هذا جمعى كثير از مردم هندوستان كه در اصفهان ساكناند ، به يارى و معاونت ايشان اتفاق نموده بودند و اين قضيه در حينى اتفاق افتاده كه حكم همايون « 1 » نفاذ يافته بود كه ايلچى فرنگ به مكانى كه از منزل صفدر خان دور باشد نقل نمايد و از آن جماعت قليلى نيز جمعى به منزل مجدد رفته ، همگى حاضر نبودند ، فرنگيان مغلوب هنديان شده ، تحصّن اختيار نموده بودند و شروع به انداختن تفنگ و استعمال آلات جنگ كرده ، از طرفين چند نفر راه ديار هلاك و بوار پيمودند و از تماشائيان و مردم شهر نيز چند نفر در آن غوغا
هامش
( 1 ) . متن : هميون