همايون « 1 » با موازى دوازده هزار نفر تفنگچى [ گ 114 ب ] مأمور گشت كه با عسكر بغداد و كردستان و امراى آنجا روانهء موصل شده آن حدود را تاخت نمايند ، و نيز مقرر شد كه جانى بيگ يساول صحبت روانهء ايروان گرديده لشكر آن حدود را جمع كرده اگر از خليل پاشا و امراى آن حدود حركتى واقع شود به مدافعهء ايشان قيام نمايد . و بعد از ورود آذربايجان از قريه مايان به قصد زيارت آستانهء مقدّسهء صفيّهء صفويه عطف عنان به جانب دارالارشاد اردبيل فرمودند و به مراسم زيارت قيام نموده از راه سراب متوجه مقصد گشته در ساعت مسعود داخل دار السلطنهء تبريز گرديدند .
شرح سوانحى كه در ايام توقف تبريز روى نمود
اول ، قضيهء محاصرهء وان و محاربهء سپاه نصرت پناه با مرتضى پاشا و خليل پاشا است . تفصيل اين اجمال آنكه رستم بيگ ديوان بيگى و سپهسالار و تفنگچى آقاسى به اتفاق طهماسب قلى خان بيگلربيگى ايروان و ساير امراى آذربايجان و عراق متوجه وان شده مشغول محاصرهء آن قلعهء متين و حصن حصين گرديدند و سيبه را به امراى نامدار و دليران جلادت شعار و مردان كار تقسيم نموده شب و روز به جدّ و جهد تمام در آن كار ساعى مىبودند . و خبر اين نهضت و آوازهء اين جمعيت به سلطان مراد خواندگار رسيده مرتضى پاشا را به سردارى تعيين نموده مقرر داشت كه خليل پاشا و ساير پاشايان ارزن الروم و قارص و امراى اكراد نزد او جمعيت نموده روانهء وان گردند و مرتضى پاشا با پاشايان و پنجاه هزار سوار متوجه وان شده رستم بيگ ديوان بيگى و سپهسالار و تفنگچى آقاسى حقيقت جمعيت آن گروه را معروض داشت و مقرر شد كه مردم بيوتات به سركردگى اغورلو خان روانهء وان شوند و اغورلو خان به مقتضاى فرمان روان شده قبل از ورود فيما بين لشكر روم و سپاه منصور تلاقى فريقين روى نموده ، مهم به قتال و جدال انجاميد و از صبح تا وقتى كه چهرهپرداز شاهد روز ، روى در حجاب توارى نهفت ، مبارزان طرفين و
هامش
( 1 ) . متن : هميون