موجب ربح سرمايهء هستى بوده باشد نمايند و بر اسباب انتعاش و زاد راه معاش خود افزايند . و چون خواندن و نوشتن چشم و گوشى جدا تحصيل نمودن و بر آلات و ادوات ديدن و شنيدن و گفتن آلات پارهاى افزون است بل انگشتان را رتبهء زبان بخشودن و چشم را كار گوش فرمودن است ؛ لهذا همت و الا نهمت اعليحضرت خاقان رضوان مكان متوجه خواندن و نوشتن گرديده ، شروع در اين امر فرمودند و حكيم احمد طبيب سركار خاصّهء شريفه ولد حكيم سلمان شيرازى به رتبهء والاى معلمى از اقران و امثال امتياز يافت و به مقتضاى فطرت ذاتى كه دست قدرت حضرت يزدان در اين دودمان عظيم الشأن و الا مكان وديعت نهاده در عرض شش ماه تحصيل سواد و خط فرمودند ، رفته رفته در تتبع اخبار و آثار سلف گوى امتياز از مهرهء اين فن ربودند .
شرح سوانحى كه در ايام توقف دار السلطنهء قزوين روى نمود
در ايام توقف دار السلطنهء قزوين خان احمد خان اردلان به نيروى اقبال بى زوال با سپاه فراوان متوجه تاخت اردبيل و آن حدود گشته غنايم موفوره به دست آورده جمعى كثير از بدمذهبان آن ديار را به دار البوار فرستاده حقيقت معروض گردانيد . و امير عماد الدين و يحيى بيگ ولد زكريا خان كه از اعاظم اكرادند احراز خدمت نموده به پاى بوس سرافراز شدند .
سانحهء ديگر
قضيهء هاشم بيگ ، مستوفى خاصّهء و حيدر بيگ قراداغلو يوزباشى قورچيان است كه در اين ايام روى نمود . مفصل اين مجمل آنكه ميرزا تقى مشهور به ساروتقى وزير مازندران بهشت نشان و گيلان بيه پيش و بيه پس كه به سركارى عمارات [ گ 113 ب ] نجف اشرف مأمور بود در ايام توقف آن حدود ، به علت بعضى امور ناملايم از بكتاش خان بيگلربيگى دار السلام بغداد رنجيده خاطر گرديده و نوّاب خاقان رضوان مكان بنابر رفع مناقشه ، ميرزا تقى را به دربار اقبال طلب داشته امر سركارى به بكتاش خان تفويض يافت و حيدر بيگ يوزباشى بنابر