سوانح توشقان ئيل سنهء اثنى عشر و الف سال هفدهم جلوس
در اين سال شاهزاده امام قلى ميرزا قدم از كتم عدم به عرصهء وجود نهاد . و هم در اين سال قلعهء نهاوند كه در تصرف روم بود به تصرف اولياى دولت قاهره درآمد .
ذكر نهضت نوّاب گيتىستان به آذربايجان
در اين سال فتح دار السلطنهء تبريز را به نيروى اقبال مصون از اختلال وجههء همت و الا ساخته از اصفهان به ايلغار متوجه آن حدود گرديدند و به يازده روز به خطّهء دلپذير تبريز ، قبل از آنكه خبر نهضت موكب مسعود بدان حدود رسيده باشد ، رسيدند و بعضى از روميان كه در دار السلطنهء مزبور به محافظت قلعه مأمور بودند از اين معنى واقف گشته خود را به قلعه انداخته اصل شهر و نواحى بىارتكاب جدال و قتال به تصرف درآمده ، روميان طعمهء تيغ آتشبار غازيان عظام گشتند و على پاشا حاكم تبريز كه بر سر اكراد آن حدود رفته بود از اصغاى اين خبر بىطاقت شده مراجعت نمود و به نيروى اقبال بىزوال در حدود مرند لشكر ايروان و نخجوان از مرافقت تخلف نموده روانهء الكاى متعلقهء خود گرديدند و او با سپاه تبريز به قصد مقاتله بىمحابا متوجه شده رايات نصرت آيات نيز استقبال نموده در صوفيان - من اعمال تبريز - آتش محاربه اشتغال يافت . سپاه رومى منهدم شده على پاشا دستگير گشته بقيهء پاشايان به قتل رسيدند و بعد از اين فتح مبين بر وجه احسن قلعهء تبريز به تصرف اولياى دولت ابد قرين درآمد .
ذكر توجه موكب همايون « 1 » به جانب نخجوان و ايروان
رايات نصرت آيات بعد از فتح دار السلطنهء تبريز و توابع روانهء نخجوان و ايروان گشته قلاع و [ گ 68 آ ] الكاى نخجوان بىارتكاب مشقتى به تصرف اولياى دولت قاهره درآمد و قلعهء ايروان را محصور ساخته به علت متانت آن حصار استوار و شدت سرما و يخبند ، زمان محاصره امتداد يافته در بهار سال آينده به نيروى اقبال بىزوال مفتوح گرديد . وقايعى كه در اثناى محاصرهء ايروان روى نمود فوت سلطان
هامش
( 1 ) . متن : هميون .