خراسان گشتند . تفصيل اين اجمال آنكه بعد از قضيهء عبد المؤمن خان مردم بخارا پيره محمد خان را در بخارا حاكم نموده مطيع و منقاد گرديدند و توكل خان قزاق ، آن ملك را از پادشاه صاحب وجود خالى يافته به قصد تسخير آن ديار در حركت آمد [ و ] ايشم سلطان برادر خود را با بيست هزار كس به سمرقند فرستاده خود با هفتاد هزار نفر متوجه تسخير بخارا شد ؛ و پيره محمد خان در بخارا محصور شد . بعد از چند روز بنابر آنكه سپاه توكل خان متفرق شده بودند بر او غالب آمد و توكل خان طبل رحيل كوفته و ديگرباره ايشم سلطان [ عازم ] بخارا شده پيرهمحمد خان نيز از شهر بيرون آمده در حين تلاقى فريقين تاج محمد خان « 1 » كه از هرات فرار نموده بود بديشان پيوسته در آن محاربه آثار جلالت به ظهور رسانيد و لشكر قزاق مغلوب شده ، پير محمد خان حكومت سمرقند را به دو تفويض نمود و مشاراليه بعد از استقلال در آن حدود سر به شورش برآورده با پيرهمحمد خان طبل مخالفت بلند آوازه ساخت و بالاخره مهم به قتال انجاميده ، قرين فتح گشته ، تصرف در بخارا و در آن حدود نمود و خداى نظر بى كه ناظم امور پيره محمد خان بود فرار نموده به مرو آمد .
ذكر توجه همايون « 2 » به مشهد مقدّس معلّى
در حينى كه پيرهمحمد خان متكى و سادهء حكومت بود ، استدعاى آن از خدمت اشرف نموده بودند كه محمّد ابراهيم خان را - كه سبق ذكر يافت - كه در جنگ به دست عساكر منصور گرفتار شده نزد او فرستد كه ولى عهد خود نمايد و قرار داد خاطر همايون « 3 » بود كه او را نزد نور محمد خان فرستد كه بعد از آنكه امراى بخارا به خواهش تمام استقبال نمايند او را به الكاى مزبور فرستد . و در اين وقت كه خبر تسلط باقى خان و كشته شدن پيره محمد خان به مسامع جلال رسيده فتح اين عزيمت نموده ، رايات نصرت آيات از راه كالپوش و شقان و جوربد به جانب مشهد مقدّس در حركت آمد و [ در ] منزل خباس ، خداى نظر بىاحراز خدمت نموده ،
هامش
( 1 ) . در عالم آراى عباسى تصحيح دكتر رضوانى ج 2 ص 954 باقى سلطان ذكر شده است .
( 2 و 3 ) . متن : هميون