را تحت حمايت داعى قرار داد و همين امر باعث شد كه يعقوب در سال 260 هجرى گرگان را تصرف كند . داعى ناچار به خاك ديلم پناه برد و طولى نكشيد به كمك اهالى ديلم به طبرستان برگشت . گرگان در سال 283 هجرى مجددا به تصرف داعى درآمد . « 1 »
محمد ابن زيد ( 270 - 287 ه . ق . ) ( 883 - 900 م . )
بعد از درگذشت داعى برادرش محمد ابن زيد به جاى وى نشست . در سال 287 هجرى محمد ابن هارون سرخسى به فرمان امير اسماعيل سامانى مأمور سركوبى محمد ابن زيد گرديد و در اين جنگ داعى كشته شد .
حسن ابن على ( ناصر كبير ) ( 301 - 304 ه . ق . ) ( 913 - 916 م . )
بعد از كشته شدن محمد ابن زيد ، طبرستان مستقيما تحت ادارهء عمال سامانى درآمد .
سادات علوى به گيلان و ديلمان روى آوردند ، تا در اين هنگام محمد ابن هارون سرخسى بر امير اسماعيل شورش كرد . امير اسماعيل در سال 288 هجرى براى سركوبى محمد ابن هارون عازم طبرستان شد . محمد ابن هارون در خود تاب مقاومت نديد و به گيلان پناه برد و براى گرفتن انتقام متوجه علويان گيلان شد . در سال 290 هجرى محمد ابن هارون با حسن ابن على ملقب به ناصر كبير كه مردى ديندار و از بزرگان علويان گيلان بود ، بيعت كرد و به يارى وى به طبرستان حمله برد . در سال 290 هجرى در نزديكى آمل از لشكريان ابو العباس دستنشاندهء امير سامانى شكست خورد و سرانجام با ناصر كبير صلح كردند . در نتيجه اين مصالحه طبرستان به كلى تحت تصرف داعى قرار گرفت و همين زمان به فرمان وى حسن ابن قاسم كه يكى از سادات حسنى بود به حكومت گيلان منصوب شد .
هامش
( 1 ) . ر ك . الفهرست ، ص 274 . تاريخ طبرستان ، ص 240 . تاريخ اسلام ، تأليف دكتر فياض ، ص 200 .