6 - سكههاى برمكيان
سكههاى متعدد از يحيى و فضل ، بويژه جعفر برمكى در دست است كه سنوات منقوش زير آنها موجب بعضى از اختلافها ميان نويسندگان دربارهء ادوار حكومت و وزارت برمكيان شده است . مثلا سكهاى مورخ 176 ق ضرب محمّديهء رى به نام جعفر وجود دارد كه مايلز بدين دليل كه جعفر درين تاريخ حكومت مصر داشته ، آن را درست نمىداند « 1 » . وى توجه نداشته كه حكومت جعفر بر مصر به آن معنى نبوده كه خود وى در آن ديار مقام گرفته ، بلكه مىدانيم اين حكومت را از طريق نايبان خويش ، و از بغداد هدايت مىكرده است . چنان كه سكهء ديگرى به نام جعفر مورخ 181 ق ضرب شام در دست است و بىگمان او درين تاريخ حاكم آنجا نبوده و مىدانيم كه از 180 ق رياست نگهبانان خليفه را در دست داشته است « 2 » . همچنين سكههاى ديگرى مورخ 179 در بغداد ، 180 در زرنج و 182 در مصر ، همه به نام جعفر وجود دارد و احتمالا زامباور كه جعفر را از 177 ق وزير هارون دانسته به اين سكهها استناد كرده است « 3 » . در حالى كه مايلز وى را در 170 و 176 نيز وزير هارون دانسته است « 4 » . به هر حال كه مىدانيم جعفر سالهاى درازى رياست دار الضربها را در دست داشته و ذكر نام او بر سكه شايد به همين دليل باشد . مقريزى آورده كه چون هارون رياست دار الضرب را به جعفر داد ، بر سكههاى ضرب بغداد و رى نام او را نقش كرد و او اول خليفهاى بود كه وظيفهء نظارت مستقيم بر عيار سكهها را از گردن خويش برداشت و جعفر برمكى اولين كسى بود كه چنين مرتبتى يافت « 5 » . سكهء مورخ 176 ق در محمّديه كه بر روى آن آمده : « على يدى جعفر بن يحيى » مؤيد همين معنى است . به هر حال از برمكيان اين سكهها شناخته شده است :
1 - سكهء مورخ 172 ق ضرب محمّديهء رى به نام فضل [ بن يحيى ؟ ] « 6 » .
2 - سكهء مورخ 172 ق ضرب همانجا به نام يحيى بن خالد « 7 » .
هامش
( 1 ) .PP . 60 - 61.
( 2 ) . طبرى ، 8 / 266 .
( 3 ) نسبتنامه ، ص 6 .
( 4 ) .P . 61.
( 5 ) . مقريزى ، شذور العقود فى ذكر النقود ، صص 18 ، 19 .
( 6 ) .Mailes , 55 , No . 72 D - C.
( 7 )Id . No . 72 B.