آن مير كه تاج نسب گيلكيان است * از جود و كرم بر صفت برمكيان است « 1 »
و بسيارى اشعار ديگر كه با استقصا در دواوين شاعران به دست مىآيد . افزون بر اين ، چنان كه از برخى ابيات ياد شده پيداست ، زر جعفرى مسكوك طلايى با عيار عالى بوده كه شايد جعفر برمكى آن را خاص خويش و براى صلههاى گرانى كه مىداده ضرب مىكرده است . اين مسكوك چنان شهرتى داشته كه در ادب فارسى واژه « جعفرى » گاه مطلقا بر مسكوكات عالى عيار و خالص اطلاق مىگرديده است . مثلا :
از بخشش تو عالم پر جعفرى و ركنى * وز خلعت تو گيتى پر رومى و بهايى « 2 »
يا :
خالص گه نمايش چون گنجهاى كسرى * صافى گه گدازش چون ضربهاى جعفر « 3 »
داستان سقوط برمكيان كه مردم وجهى و دليلى بر آن نمىيافتند نيز در امثال فارسى بدين گونه انعكاس يافت كه هركس را كه بىدليل مورد آزار قرار مىگرفت به برمكيان تشبيه مىكردند « 4 » .
3 - برمكيان : عمران و آبادانى
با آنكه به نظر مىرسد نويسندگان و مورخانى كه دربارهء برمكيان سخن راندهاند ، بيشتر تحت تأثير شهرت ايشان به سخاوت و توانايى در امور ديوانى قرار داشتند و از فعاليتهاى اين خاندان در عمران و آبادى چندان ياد نكردهاند ، ولى آن اندازه اطلاعات كه درين باب جسته و گريخته در دست است نشان مىدهد كه ابنيه و كارهاى عمرانى برمكيان ، نسبت به مدتى كه وزارت داشتند ، در قياس با آنچه كه دولتمردان ديگر پديد آوردند قابل توجه است . نخستين اطلاع ما درين باب شركت خالد بن برمك در طرحريزى شهر بغداد است « 5 » . محلهء موسوم به سويقهء خالد ( بازارچهء خالد ) در باب
هامش
( 1 ) . ديوان ، ص 648 .
( 2 ) . فرخى ، ديوان ، ص 342 .
( 3 ) . معزّى ، ديوان ، ص 313 .
( 4 ) . دهخدا ، امثال و حكم ، 4 / 1728 .
( 5 ) . عباس ، البرامكة فى التاريخ ، 103 ؛ طبرى حوادث 146 ق .