حضرت شاه عالم مدار « 1 » چون از حيات مستعار مأيوس شد به احضار امرا و اركان دولت و اعيان حضرت امر فرموده از سر شعور و هشيارى به وصيّت مشغول گشت و شاهزادهء عالميان شاه طهماسب را وليعهد و قايم مقام خويش گردانيده امرا و سپاه را به اطاعت و متابعت او امر فرمود و در انتظام امور سلطنت و مصالح حال رعايا و برايا سفارشها نموده ديو سلطان روملو را به اتابكى شاهزادهء عالى مقدار مقرّر داشت و به ساير امرا و لشكريان تأكيد نمود كه از صلاح و صوابديد ديو سلطان تجاوز ننمايند . امرا و سپاه از مشاهدهء آن حال يكسر در قلق و اضطراب افتاده آب حسرت از ديده روان ساخته مجموع به مضمون اين مقال زبان بگشادند :
شعر
گر از جان ما سود بودى ترا * نبودى دريغ از تو جانهاى ما
بعد از شرايط وصيّت [ 60 ] حفّاظ خوشآواز به تلاوت كلام مجيد و تكرار كلمهء توحيد مواظبت نمودند . صباح دوشنبه نوزدهم شهر رجب سنهء مذكور آن مؤيّد پاك اعتقاد به اشارت با بشارت
« وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ »
« 2 » روان پاك را تسليم نمود .
« إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »
« 3 » . نعش مباركش را سهشنبه بيستم شهر مذكور مصحوب صدارت پناه امير جمال الدين استرآبادى به دار الارشاد اردبيل فرستادند و در خطيرهء منوّرهء صفويّه مدفون ساختند . عمر شريف آن حضرت سى و هشت سال « 4 » بود و زمان سلطنتش از ايّام ظهور بيست و چهار سال و از زمان جلوس بيست و دو سال . شاه طاهر - قدس اللّه تعالى سرّه العزيز - قطعهاى در تاريخ وفات آن حضرت گفته :
قطعه
شاه عجم وارث اورنگ جم * يافت چو از ملك جهان انقطاع
گفت قضا از پى تاريخ او * شاه جهان كرد جهان را وداع
« 5 »
هامش
( 1 ) . ب : عالمدار .
( 2 ) . يونس ( 10 ) ، آيهء 25 .
( 3 ) . بقره ( 2 ) ، آيه 156 .
( 4 ) . جواهر الاخبار ، ص 45 : « عمر شريفش سى و نه سال » ؛ لبّ التواريخ ، ص 259 : « سى و هشت سال » ؛ احسن التواريخ ، ص 238 : « سى و هشت سال » .
( 5 ) . جهان آرا ، ص 281 : ماده تاريخ « طاب مضجعه » و « خسرو دين » براى سال وفات شاه اسماعيل قيد شده است .