جنگ ذوقار
اگرچه معمول است كه جنگ اول اعراب را با ايران مقارن اين زمان قادسيّه ميدانند و ليكن هرگاه اثرات جنگ را در نظر گيريم نه اختصار يا امتداد آن را جنگ اول آنها با ايرانيها جنگ ذوقار است اين جنگ اگرچه كوچك بود ولى اثرات مهمى داشت .
جهات و كيفيات اين جنگ اين است خسرو پرويز در زمان قشونكشى به روم ( تقريبا در حدود 610 ميلادى ) شنيد كه نعمان ملك حيره دختر بسيار وجيههاى دارد و خواست او را ازدواج كند ولى نعمان بواسطهء دسيسهء كه شده بود راضى نشد از اين جهة خسرو در غضب شده در صدد برآمد كه قشونى براى تنبيه او بفرستد نعمان همين كه از اين قضيه اطلاع يافت فرار كرده نزد طائفهء شيبانى رفته و تمام دارائى خود را به رئيس آن سپرده نزد خسرو آمد كه پوزش بخواهد ولى خسرو قبول نكرد و او را كشت پس از آن خسرو از رئيس شيبانيها خواست كه تمام اموال نعمان را تسليم كند و او قبول نكرد خسرو قشونى مركب از ايرانى و عرب بعدهء چهل هزار نفر حركت داد كه امر او را اجراء نمايند ما بين قشون ايران و اعراب چند دفعه جنگ شد در جنگ ذوقار اعرابى كه در قشون ايران بودند ايرانيها را گذاشته فرار كردند و سپاهيان ايرانى شكست خورده معدوم شدند اين جنگ اگرچه كوچك بود ولى نخستين مرتبهاى بود كه اعراب ايرانيها را شكست داده دانستند كه با حملات بىباكانه ميتوان قشون منظم ايران را درهم شكست .