شامات و فلسطين و مصر در تصرف ايران و از طرف ديگر خود قسطنطنيه در تحت تهديد ايران و ( آوار ) ها بود اينها مردمى بودند كه از طرف شمال به روم فشار مىآوردند تهديد ايران نسبت به قسطنطنيه به قدر تهديد آنها مؤثر و خطرناك به نظر نمىآمد زيرا خسرو تجربه نداشت ولى آوارها ميتوانستند از راه خشكى اين پايتخت معظم را تصرف كنند اوضاع روم در اين زمان بقدرى بود كه هرقل در ابتداء خواست از پاىتخت فرار كرده به قرطاجنه واقع در آفريقا برود و با اين مقصود خزانهء روم را از قسطنطنيه حمل كرد « 1 » ولى روحانييون مسيحى و مردم بصدا درآمدند بالاخره او راضى شد بماند و قرار شد كه خزائن و نفائس كليساها به مصرف تهيهء اردوهاى نظامى و جنگ برسد . براى امپراطورى روم فقط شهر قسطنطنيه و قسمتى از يونان و ايطاليا و چند شهر در افريقا باقى مانده بود .
جنگهاى هرقل با ايران
هرقل با قشون خود در 622 از بوغاز هلّس پنت « 2 » يا داردانل امروزى گذشت و در ايسّوس « 3 » يعنى در آن جائى كه اسكندر در 950 سال قبل دارا را شكست داده بود پياده شد در نزديكى ارمنستان جنگى ما بين او و شهر براز درگرفت كه به فتح روميها تمام شد پس از آن هرقل به قسطنطنيه مراجعت كرد در سال بعد با مردمان شمالى مثل خزرها و غيره همدست شده از طرف لازيكا به طرف ايران قشونكشى نمود و خسرو با قشونى مركب از چهل هزار نفر به شيز واقع در آذربايجان ( گنزك ) « 4 » شتافته به اردوهاى خود امر كرد كه نيز به طرف دشمن بشتابند و ليكن قبل از اجتماع اردوها هرقل جنگ كرده فاتح شد و پس از آن به غارت شهرهاى
هامش
( 1 ) - اين خزانه چنان كه در ذيل بيايد بدست سردار خسروپرويز افتاد و موسوم به گنج باد آورد شد .
( 2 ) -Hellespont .( 3 ) -Issus .( 4 ) -Ganzacaكرسى قسمتى از آذربايجان به اين اسم موسوم بوده و مورخين عرب آن را جنرق نوشتهاند .
( تخت سليمان كنونى )