شروع شد و پترا را روميها محاصره كرده شهر را بعد از مقاومت طولانى ساخلو ايرانى گرفتند توضيح آنكه ساخلو محصور راضى نشد تسليم شود و سپاهيان ايرانى با آنكه سردار آنها در جنگ كشته شده بود تا آخرين نفر استقامت كرده تماما كشته شدند جنگ در سنوات بعد تا 557 امتداد يافت و پيشرفت گاهى با ايران و گاهى با روم بود تا اينكه طرفين هر دو خسته شدند و بعلاوه انوشيروان در جاهاى ديگر كارهاى مهمترى داشت اين بود كه قرارى راجع به متاركه پنجساله داده شد و اين متاركه در 562 ميلادى مبدل به صلح پنجاه ساله گرديد شرائط عهدنامه اين بود :
1 ) دولت ايران لازيكا را تخليه كرده به روم واگذار مىكند و دولت روم متعهد مىشود كه در ازاى اين اقدام در مدت پنجاه سال سالى سى هزار سكه طلا به دولت ايران بپردازد .
2 ) مسيحيان ايران در مذهب خود آزار دهنده خواهند بود و ليكن حق تبليغ را نخواهند داشت .
3 ) دولت ايران ساخلوى در دربند قفقازيه نگاه خواهد داشت .
جنگ با هياطله
انوشيروان از صلح با روم استفاده كرده برضد هونهاى سفيد با هياطله قشون كشى نمود و براى اطمينان از پيشرفت خود قبلا با تركها اتحادى بر ضدّ آنها منعقد كرد از كيفيات اين جنگها اطلاعات مفصلى درست نيست همين قدر معلوم است كه انوشيروان جنگ را به مملكت آنها برد و در حين جنگ پادشاه هياطله كشته شد و اين مملكت ما بين ايران و خاقان تركها تقسيم گرددى بدينطور كه جيحون سرحد شمالى ايران شد و باختر و طخارستان ( در مشرق باختر ) و زابلستان و رخّج جزو ايران گرديد . بعضى عقيده دارند كه مستملكات ايران در هند كه بواسطه فشار هونها موقتا از تصرف ايران خارج شده بود در اين زمان