ولايت چنان كه در فوق ذكر شد مركب بود از قسمتهائى كه امروزه معروف به ام رتى « 1 » و مينگرلى « 2 » و جزو گرجستان است « 3 » بواسطهء همجوارى ايران و روم با اين مملكت نفوذ هردو در اينجا كاملا احساس ميشد و روم در شهر پتراكه در كنار درياى سياه واقع بود « 4 » حاكمى معين كرده بود در اين زمان حاكم آنجا تجارت را انحصارى كرد و پادشاه لازيكا كه از اين اقدام ناراضى بود برضد روميها قيام و از ايران استمداد نمود انوشيروان اين موقع را مغتنم شمرد كه حدود ايران را بدرياى سياه برساند و در آنجا بحريه تأسيس و قسطنطنيه را در مواقع لزوم تهديد كند اين بود كه فورا قشونى برداشته وارد لازيكا شد و شهر پترا را محاصره كرده گرفت اين مملكت به تصرف ايران درآمد و ليكن رفتار ايرانيهاى زردشتى با اهالى عيسوى ضديتى ما بين آنها ايجاد كرد . انوشيروان براى اينكه بتواند اين مملكت را حفظ كند وارد اين نقشه شد كه اهالى آن را به ايران برده بجاى آنها ايرانى بنشاند و براى نيل به اين مقصود قتل گوباز « 5 » پادشاه مملكت را لازم ديد ولى او به زودى از نقشهء انوشيروان مطلع شده از روم استمداد كرد و ژوستىنين قشونى بدينجا فرستاد كه شهر پترا را محاصره كرد ولى قبل از اينكه سردار رومى عملياتى كند سى هزار نفر بكمك ايرانيها رسيد و روميها مجبور شدند محاصره را ترك كرده بروند پس از آن چون مملكت لازيكا نميتوانست آذوقه سى هزار نفر قشون ايران را بدهد پنجهزار نفر مانده باقى بايران مراجعت كردند و اين عده را متحدين رومى و اهالى لازيكا متفرق نمودند سال بعد باز جنگ ما بين دولتين
هامش
( 1 ) -Imeretie( 2 ) -Mingrelie .( 3 ) - لازيكا همان مملكتى است كه در عهد قديم يونانيها آن را كلخيد ( كلشيد ) ميناميدند .
( 4 ) - در آن زمان باطوم حاليّه را ( پترا ) ميناميدند و باطوم از ( باطيس لىمن ) آمده كه بمعنى خليج عميق است ( دائرة المعارف بروك هائوز( Bathis limen( 5 ) -Gubazes .