ميلادى ) جنگ دوام داشت و اگرچه ايرانيها بهرهمندى نداشتند ولى چون بسرعت جاى تلفات را پر ميكردند بالاخره رومىها خسته شده تكليف صلح كردند . بهرام در ابتداء ميخواست صلح كند ولى سپاهيان جاويدان كه يادگار زمان داريوش اول و تماما از نجباى ايرانى و رشيد بودند راضى به صلح نشده به بهرام پيشنهاد كردند كه قبل از صلح دفعهء ديگر با روميها مصاف دهند بهرام اين پيشنهاد را با شعف پذيرفت و جاويدانها به دو قسمت تقسيم شدند . با اين نيت كه قسمتى از جبهه حمله به لشگر مخاصم برد و قسمت ديگر سعى نمايد كه پشت دشمن را بگيرد . اين نقشه نتيجه نداد زيرا يكى از قراولان رومى قسمتى را كه در كمين بودند ديد و روميها اول آن قسمت را معدوم و بعد قسمت ديگر را هم شكست دادند . پس از آن بهرام راضى به صلح گرديد و اگرچه ايرانيان در اين جنگ بهرهمندى نداشتند باز صلح محترمانهء با روم منعقد شد . بدين معنى كه ما بين ايران و روم عهدنامه صلح صد ساله منعقد گرديد و در اثر آن آزادى مذهب مسيحى را دولت ايران قبول كرد و ليكن اين ماده عهدنامه اجرا نشد زيرا مغها مانع بودند ( 422 ميلادى ) .
فوت اين شاه در 438 ميلادى بود گويند در موقع شكار در باتلاقى فرو رفت .
بهرام را شاهى ميدانند كه رعيت پرور و دادگستر بوده و به شكار گور ميل مفرطى داشته چنان كه لقبى كه به او دادهاند از اين جهت است . كتاب هفت گنبد را حكيم نظامى گنجوى بنام اين شاه برشته نظم درآورده بهرام اگرچه در جنگهائى كه با روم كرده پيشرفت نداشته ولى باز توانسته است صلح محترمانهء منعقد كند شكست فاحشى كه به هونهاى سفيد داده براى ايران خيلى مهم بوده . مسئله ارمنستان در زمان اين شاه خاتمه يافت بدينمعنى كه چون نجباى ارمنستان نخواستند پسر بهرام شاپور پادشاه ارمنستان گردد از ايران تعيين يك نفر والى را خواستند و ارمنستان ايران يكى از ايالات ايران گرديد كلية بهرام براى اخلاف
هامش
ارزن الروم ناميدند بعدها ارزن الروم ارز الروم ارزروم شد بنابراين ارضروم صحيح نيست .