هجوم آوردند اين مردم را هياطله و مورخين خارجه هفتاليت « 1 » يا هونهاى سفيد ناميدهاند . بهرام در ابتداء اعتنايى به آنها نكرد تا آنكه ترتيبى به كار آذربايجان داد بعد از آن به طرف مشرق شتافت و با هياطله جنگ كرده پادشاه آنها را كشت و اسراى زيادى گرفت . براى فهم مطلب لازم است بخاطر آريم كه چنان كه در فوق گفته شد در 163 قبل از ميلاد مردمانى موسوم به يوئهچى فشار به سكهائى كه ما بين جيحون و سيحون بودند آورده آنها را بباختر راندند پس از آن در 130 ق . م باختر را از آنها گرفتند و در اثر اين فشار جديد سكها به طرف ممالك مجاور باختر از طرف جنوب متوجه شدند طائفهء از يوئهچىها موسوم به كويشان طوائف ديگرى را در ازمنه بعد مطيع نموده دولتى تشكيل دادند كه موسوم بكوشان شد و روميها براى اينكه فشارى بايران وارد آرند با آنها روابطى داشتند مقارن اين زمان ( اوائل قرن پنجم ميلادى ) باز از ماوراء جيحون مردمانى به طرف فلات ايران گذشته بمملكت كوشان هجوم آوردند . اين مردمان با يويهچىهاى قرابت داشتند و چينىها آنها را ( يزا ) و روميها هفتاليت و مورخين ايرانى هياطله ناميدهاند . تصور ميكنند كه اين اسم رومى و ايرانى آنها از كلمهءى تاليت مىباشد كه به معناى رئيس است اينها را هونهاى سفيد نيز ناميدهاند هياطله مردمانى بودند خيلى قوى و تازه نفس پيدايش آنها در اينطرف جيحون و اشغال باختر وحشتى در شرق توليد كرده بود ( 425 ميلادى ) و ايرانيها مخصوصا از تاختوتاز آنها در وحشت و اضطراب بودند . اما بهرام براى اينكه حركت خود را به طرف شمال شرقى ايران مخفى بدارد اول متوجه آذربايجان شد و بعد مخفيانه با سرعت حيرتانگيزى خود را به هياطله رسانيده و شبانه جنگى با آنها كرده پادشاه آنها را كشت و غنائم زيادى برگرفت بعد هياطله را تا جيحون تعقيب كرده و از رود
هامش
( 1 ) -Hephtalites .