عهد قديم ايران شده به قسمتهائى بر ميخوريم كه باريك و مندمج است مثل اينكه راجع بدوره مدها اطلاعات ما خيلى كم است و نسبت بدورههاى هخامنشى و اشكانى و ساسانى نيز همين كه شاهان اين سلسلهها بامور شرقى مى پردازند اطلاعات ما ناقص و در بعضى موارد هيچ است زيرا مورّخين خارجه غالبا مطالبى را ذكر كردهاند كه با دولت يا ملّت آنها مساس داشته و اسناد تاريخى ملى هم راجع بحوادث شرقى عجالتا به اندازه كافى در دست نيست و ليكن با تحقيقات و كاوشهائى كه مىشود اميد است كه اين قسمتها هم در آتيه نزديك روشنتر از آنچه امروزه هست بگردد مخصوصا اگر در ايران در امكنه تاريخى مثل همدان و تخت جمشيد و محل شهر صد دروازه ( در نزديكى دامغان ) و رى و غيره حفرياتى باسلوب علمى به عمل آيد يقين است كه تاريكىهاى بسيارى از تاريخ ايران قديم بر طرف شده بعضى از قسمتهاى « كاخ بلند » تاريخ آريانهاى ايرانى كه امروزه ناتمام مانده ساخته و پرداخته خواهد شد
در خاتمه لازم است تذكّر دهيم كه در ابتدا مىخواستيم ايران قديم را نيز به اين كتاب ضميمه نمائيم ولى چون با وجود ايجاز كه نحو نگارش بود قطر كتاب بواسطه كثرت مطالب زياد شد و اگر مىخواستيم نظر اولى را تعقيب نمائيم بر ضخامت آن بى اندازه ميافزود بهتر دانستيم كه ذكر داستانهاى ملى ايران را موضوع كتاب ديگرى قرار دهيم بخصوص كه ذكر داستانها مذكور به تنهائى براى مقصودى كه در پيش است كافى نمىباشد بلكه بايد مدارك داستانها ذكر شود و مقايسه آنها با تاريخ واقعى ايران به عمل آيد تا معلوم گردد كه داستانهاى ملى با خاطرههاى حوادث گذشته تا چه اندازه موافقت با تاريخ دارد - ( چه اشتباهات تاريخى در آنها شده - كدام وقايع و حوادث و نيز اسامى چه مردمان و محلهائى از ازمنه بعد به ازمنه قبل منتقل گشته - كدام يك از شاهان و رجال دورههاى عد با شاهان و اشخاص دورههاى قبل مخلوط شدهاند - جهات اين اشتباه تاريخى و
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 2979
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٢٩٧٩