كتيبههاى ديگر اشكالش كمتر بود « 1 »
دوم - خط پهلوى
اين خط چنان كه مىگويند از خط آرامى آمده و بر دو قسم است خط پهلوى اشكانى و ساسانى هر دو از راست به چپ نوشته مىشود كنجكاوى راجع به اين خط از 1667 يعنى از زمانيكه شاردن سياح معروف فرانسوى از ايران سوادهائى از اين خط باروپا برد شروع و از كتيبههاى نقش رستم و نقش رجب كه شاهان ساسانى در زمان پهلوى و يونانى نوشتهاند استفاده شد در ابتداء سيلوستر دساسى « 2 » در سال 1793 ميلادى به خواندن كتيبههاى كوتاه ساسانى موفق گرديد بعد علمائى مثل هگ « 3 » بهند رفته نزد پارسيها زبان پهلوى را آموختند و پس از آن بمرور به خواندن خط تحريرى نيز آشنا گشتند خواندن اين خط بجهاتى كه در فوق گفته شده ( در صفحه 455 باب پنجم ) بسيار مشكل است تفاوت ما بين خط اشكانى و ساسانى زياد نيست يعنى خطوط راست مبدل بخطوط مدور گرديده خط پهلوى اشكانى در دوره اشكانيان معمول بود و بعد از انقراض آنان خط پهلوى ساسانى آن را منسوخ نمود خط اولى را پهلوى كلدانى نيز مينامند ولى بهتر است پهلوى اشكانى يا شمالى گفته شود .
سوم - خط اوستائى
كه داراى چهل علامت يا شكل و كاملا الفبائى است زيرا براى تمام صداهاى ساكن و متحرك علامتى دارد و اعراب در الف با داخل است اين خط از تمام خطوط ايران قديم كاملتر و آسانتر است بعضى عقيده دارند كه از بعضى از
هامش
( 1 ) - اشخاصى كه براى قرائت خطوط ميخى پارسى رنج بردهاند زياد و معروفترين آنها از اينقرارندGrotefend E . Burnouf , Sir H . Rawlinson , G . Oppert .زحمات راولينسن انگليسى براى اين مقصود مخصوصا گرانبها بوده
( 2 ) -Silvestre de Sacy .( 3 ) -Haug .