مىنويساندهاند زيرا اولا به بعضى از كتيبههاى فارسى آنها ترجمهء آسورى ( بابلى ) و عيلامى و ندرتا آرامى علاوه شده ثانيا بعضى از شاهان هخامنشى كتيبههائى به زبان و خط خارجى نويساندهاند آنهائى كه معروف و طرف توجهء علماء فن مىباشد از اين قرار است .
اول - راجع به كوروش بزرگ اسطوانهء از گل پخته در بابل يافتهاند كه داراى كتيبهايست به زبان بابلى و قسمت اعظم آن محو شده اين استوانه كه داراى 45 سطر است در موزهء بريطانيائى است ( مضمون آن در صفحه 92 ذكر شده ) .
دوم - راجع به كمبوجيه كتيبهايست كه در روى يك مجسمه فرعون مصرى بخطوط مصرى قديم ( يروگليف ) نوشته شده و در موزهء واتيكان روم است .
سوم - متعلق بداريوش چند كتيبه به زبان و خط غير پارسى يافتهاند :
1 ) كتيبهء كوچكى در بيستون كه به زبان شوشى جديد است و مضمون آن هنوز معلوم نيست اين كتيبه داراى ده سطر است 2 ) يك تكرار مختصرى از سه سطر كتيبهء بزرگ داريوش به زبان شوشى جديد 3 ) كتيبهء نيز در چهار سال قبل پروفسور ارنست هرتسفلد در نقش رستم در مقبره داريوش اول يافته كه از اين شاه و در زبان آرامى است بعضى از قسمتهاى اين كتيبه محو شده باقى قسمتها را در شرف خواندن مىباشد 4 ) كتيبهايست به زبان شوشى جديد مركب از 24 سطر در ديوار جنوبى قصرى كه در تخت جمشيد بنا شده بود 5 ) كتيبهء به زبان بابلى در تخت جمشيد 6 ) استلهائى به خط مصرى قديم كه در نزديكى كانال سوئز كشف گرديده 7 ) كتيبهء مفصلى كه در تلّ المسخوط در نزديكى كانال آب شيرين كشف شده و به خط مصرى است كتيبههاى مصرى مذكور فهرستى است از اسامى مردمان مختلف كه از مصر تا بوسپور ( واقع در قريم در كنار درياى سياه ) سكنى داشتند و مضمون اين فهرست را نوشتههاى هرودوت تأييد مىكند زيرا مورخ مذكور راجع به قشونكشى داريوش به مملكت سكها اسم مردمانى را كه در
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 2961
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٢٩٦١