5 ) قصص و حكايات عاشقانه كه امروزه موسوم به رمان است
3 - ادبيات
راجع به ادبيات منثور علاوه بر كتبى كه بعقيدهء بعضى از علماء از زمان ساسانيان مانده و بما رسيده است ( مثل كارنامه اردشير بابكان و يادگار زريران و غيره ) قرائن ديگرى نيز حاكى از اين است كه نوشتن قصه و رمانهاى رزمى و بزمى و عاشقانه معمول آن دوره بوده اولا حكايات و رمانهائى در زمان ساسانيان بوده كه قسمتى از آنها در تاريخ ايران داخل شده مثل رمان بهرام چوبين و غيره ثانيا راجع به بعضى از رمانهاى بزمى و رزمى كه در قرون اوليه اسلام نوشته شده ظن غالب بر اين است كه اصل آنها در زبان پهلوى نوشته شده مثل قصه ويس و رامين - وامق و عذرا - خسرو و شيرين و فرهاد - زال و رودابه - بيژن و منيژه و غيره بالاخره چنان كه در فوق گفته شد يك قسمت از كتبى كه صاحب كتاب الفهرست اسم ميبرد متعلق به ادبيات ايران است . « 1 »
هامش
( 1 ) - اسامى كتابهاى ادبى اين است : كتاب : هزار افسان يا افسانه ( به عربى ترجمه شده و موسوم به الف ليله و ليله است ) - كليله و دمنه - هزار دستان - سندباد ( ترجمه از هندى به پهلوى ) - قصه بهرام چوبين - افسانه گشت و گذار - خرس و روباه - مشك زنانه و شاه زنان - رستم و اسفنديار - شهر براز و اپرويز - بينان دخت بهرام دخت - كتاب كاروند - انوشيروان - بهرام و نرسى - دارا و بت زرين - كتاب الفال - كتاب كاروند خيلى مغلق بوده چنان كه جاحظ در كتاب خود ( البنيان و التبين ) مىگويد : هركس مىخواهد لغات غير مانوسه را بشناسد اين كتاب را بخواند ( مجله كاوه )