تاريخ آن موجود بود بعضى زمان زرتشت را در هزار و ششصد يا دو هزار و بلكه در ششهزار سال قبل از ميلاد قرار ميدادند برخى بقدرى پائين ميآمدند كه زرتشت را معاصر يكى از شاهان اولى هخامنشى يعنى كوروش بزرگ يا داريوش اول ميدانستند نظر بتفاوتهاى زيادى كه ما بين نظرهاى مختلف علما و محققين راجع به اين مسئله بود مباحثات و مشاجرات طولانى بين آنها به عمل آمد و اين اختلاف نظر منتهى به صفآرائى پيروان طريقه هند و سانسكريتى به رياست گلدنر در طرفداران طريقه روايات بومى به پيشقدمى دارمستتر گرديد گلدنر در 1888 ميلادى عقيده داشت كه كشتاسب حامى زرتشت غير از ويشتاسب پدر داريش اول است و گاثها ( سرودها ) اظهارات و كلمات خود زرتشت است و از اينجا استنتاج ميكرد كه زرتشت ما بين هزار و هزار چهارصد سال قبل از ميلاد ميزيسته دارمستتر با اين عقيده مخالف بود و عقيده داشت كه موافق روايات بومى اوستا در زمان اسكندر از ميان رفته بود و در زمان بلاش اول اشكانى و مخصوصا در زمان اردشير اول و شاپور اول جمعآورى و نوشته شد بنابراين آوستائى كه در دست است بعضى از قسمتهاى آوستاى ساسانى است گلدنر چند سال بعد از عقيده خود برگشت و در 1896 اينطور عقيده خود را بيان كرد .
گشتاسب حامى زرتشت همان ويشتاسب پدر داريوش اول است و زندگانى زرتشت در 560 قبل از ميلاد يا مقارن آن بوده ولى در باب گثها با دارمستتر موافق نيستم و آن را قديمترين قسمت اوستا مىدانم در اين مباحثه و صفآرائى هگ « 1 » و وست « 2 » دو زبانشناس معروف كمكهاى زيادى به روشن كردن مسئله نمودند و بالاخره جكهسن « 3 » كه بواسطه تتبعات عميقه در مذهب زرتشت
هامش
( 1 ) -Haug( 2 ) -west , E . W .( 3 ) -Jacksan , A . V . W .