عقايد متتبعين راجع به زمان پيدايش زرتشت
خاورشناسها و عامائيكه نسبت به اين مذهب غور و تتبع كردهاند نتوانستهاند محققا معلوم كنند كه زرتشت در چه زمانى مىزيسته و از اهل كدام قسمت ايران بوده و اوستا كه كتاب مذهبى زرتشتيان است در چه تاريخ نوشته شده و زبان آن زبان كدام قوم يا مردم ايرانى بوده هرچه در اين باب گفته يا نوشتهاند حدس يا تصورى است كه ممكن است بواقع امر كه نمىدانيم نزديك يا از آن دور باشد اشكال موضوع در اين جا است كه مورخين نامى يونانى مثل ( هرودوت ) و ( كزنفون ) كه خوب با امور ايران آشنا بوده و كتابهائى راجع بتاريخ ايران نوشتهاند از زرتشت ذكرى نكردهاند مثل اينكه اسم او را نشنيده بودند راست است كه بعضى از مورخين يونانى كه قديمتر از دو مورخ مذكور بودهاند راجع به زرتشت ذكرى كردهاند و ليكن نوشتههاى آنها بما نرسيده بدينمعنى كه اشخاص ديگر اسم آنها را در نوشتههاى خود مىبرند و نقل قول ميكنند مثلا كسان توس « 1 » ساردى قبل از هرودوت بود و لكن گفته او را ديوژن لاارس « 2 » كه در قرن سوم ميلادى ميزيسته نقل مىكند و نيز عقيده ادكس « 3 » شاگرد افلاطون را پلين « 4 » كه در قرن اول ميلادى زندگانى داشته ذكر مينمايد ارسطو اسم هرمزد و اهريمن را ذكر و آنها را با ارباب انواع يونانى مقايسه كرده بدون اينكه از زرتشت چيزى گفته باشد بدين لحاظ ما بين محققين اختلاف بزرگى راجع به زمان پيدايش زرتشت و زبان آوستا و
هامش
( 1 ) -xanthus( 2 ) -Dpgene Laerce .( 3 ) -Eudoxt .( 4 ) -pline