مبحث چهارم مذاهب در دورهء ساسانى
قسمت اولى - در مذهب زرتشتى « 1 »
مقدمه - چنان كه در فوق گفته شد ساسانيان مذهب زرتشت را در ايران رسمى نمودند تا آن زمان ايران مذهب رسمى نداشت و اقوام تابعهء ايران هر يك در معتقدات مذهبى خود آزاد بودند تفاوتى كه در اين باب ما بين هخامنشيها و اشكانيان بود در جاى خود گفته شد و احتياجى به تكرار آن نيست نتايجى كه از رسمى شدن مذهب زرتشتى در ايران روى داد از تاريخ دوره ساسانى مشهود است و در جاى خود نيز گفته خواهد شد چه موضوع اين مبحث مذاهبى است كه در ايران رواج داشت يا از خارج بايران قديم سرايت ميكرد بدون اينكه خواسته باشيم از اثرات آنها صحبت نمائيم اين مطلب نيز بديهى است كه در فصلى كه سخن از اوضاع و تمدن دوره در ميان است نميتوان چنين عامل مهمى را مثل مذهب بسكوت گذرانيد بخصوص اگر در نظر گيريم كه اخلاق و مجازاتها و بسيارى از چيزهاى ديگر در ايران قديم بطوريكه خواهيم ديد نتيجه منطقى مذهب ايرانىهاى آن زنان بوده و بدون اطلاع بر مذهب آنان نمىتوان ترتيبات و مؤسسات آنها را فهميد پس از اين مقدمه مختصر بذكر مطلب مىپردازيم .
هامش
( 1 ) - كتبى كه مورد استفاده در اين موضوع بوده از اين قرار است( 1 ) - Darmester , J . Le Zend - Avesta .( 2 ) - Zackon , A . V . W . die Iranische Religion . ( Granr . der Ir . phil . )( 3 ) - Henry , Victor . Le parsisme parsi 1905