سلسلهء ساسانى پس از جنگ نهاوند
مدت سلطنت اين سلسله در ايران 416 سال بود ولى انقراض اين دودمان با زوال دولت ساسانى توأم نبود زيرا چنان كه از نوشتههاى مورخين چينى ميتوان استنباط كرد يزدگرد سوم زمانى كه با اعراب در زد و خورد بود در سال شانزدهم هجرى ( 639 ميلادى ) سفارتى به دربار چين فرستاده و كمكى خواسته است و ليكن فغفور چين بواسطهء دورى ايران از چين امتناع نموده بعد از فوت يزدگرد پسر او فيروز سوم خود را شاه ايران خوانده و امپراطور چين او را بدين سمت شناخته پس از آن فيروز در كوههاى طخارستان « 1 » مانده و در صدد جمعآورى قشون براى جنگ با اعراب برآمده كمكى هم از چين خواسته است و دولت چين باز امتناع كرده و ليكن پادشاه طخارستان كه چندى از طرف اعراب راحت بوده به او كمك كرده و او را شاه ايران دانسته پس از آن در 661 ميلادى دولت چين ممالك غربى خود را مرتب كرده و ضمنا تركهاى تركستانرا شكست داده بعد دولتى باسم ايران تشكيل و پادشاهى آن را به فيروز تفويض نموده است اين مملكت ( تزىكيك ) « 2 » نام داشته و معلوم نيست كجا بوده بعضى تصور ميكنند كه شايد در انتهاى شمالى سيستان بوده و ليكن بحقيقت نزديكتر است كه فرض كنيم نزديك سيحون بوده زيرا بانچه چينيها در باب مطيع كردن تركستان شرقى مينويسند نزديكتر است در هرحال بعد از چندى فيروز بواسطهء حملات مسلمين نتوانسته در شهر تزىكيك بماند و فرار كرده به چين رفته و در 684
هامش
( 1 ) - طخارستان مملكتى است كه در مشرق بلخ واقع و در كنار رود جيحون است .
( 2 ) -Tezi - kik