او برآمد و فرياد كرد : بخداى كعبه كه من رستم را كشتم . پس از آن قشون ايران باز پافشارى كرد ولى كمكى بمسلمين رسيد و لشگر ايران شكست خورده هزيمت نمود . در اين جنگ ايرانىها درفش كاويانى را از دست دادند نوشتهاند كه جواهرات آن باندازهء بود كه به پول امروزه تقريبا دويست هزار تومان قيمت داشت ولى عربى كه آن را گرفت به ثمن بخسى يعنى تقريبا به پول امروزه پنجهزار تومان فروخت سعد وقاص بعد از اين فتح فورا به طرف مداين نرفت و بامر عمر به لشگر خود دو ماه استراحت داد بعد از آن سعد به تسخير محلهاى واقعه ما بين فرات و دجله پرداخت و در 16 هجرى بعزم تسخير مداين حركت كرد از طرف ديگر يزدگرد به او تكليف كرد كه ممالك آن طرف دجله را به مسلمين واگذار كند و طرفين صلح نمايند . سعد اين تكليف را با استهزاء رد كرد . جنگ قادسيه هرچند كه از حيث فتح براى اعراب خيلى مهم بود و ليكن يزدگرد وسائل دفاع جلوگيرى را فاقد نشده بود و ميتوانست از حملات آنها جلوگيرى كند من جمله در موقع عبور اعراب از دجله نظر باينكه آنها از كشتىسازى اطلاعى نداشتند ميتوانست مدتها آنها را معطل نمايد ولى از طرف او هيچ اقدامى به عمل نيامد و همين كه از نزديك شدن مسلمين بدجله مطلع شد فرار كرد و سعد بعد از تسخير وهاردشير ( سلوكيه ) در دجله جائى را كه عميق نبود گمانه كرده با قشون خود از رود مزبور گذشت وقتى كه اعراب وارد تيسفون شدند از عظمت و ثروت و تجملات اين شهر غرق حيرت و بهت گرديدند و غنائم و ذخائر بيشمارى بدست آنها افتاد اكثر اعراب طلا را نمىشناختند و كافور را نمك تصور مىكردند با صرف نظر از تخت طلا و جواهرات و اشياء نفيسه كه نزد عمر فرستادند غنائمى كه مسلمين تقسيم كردند باندازهاى بود كه به هر كدام از اعراب به پول امروزه دوهزار و پانصد تومان رسيد در صورتى كه عده مسلمين به شصت هزار نفر بالغ بود .
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 2824
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٢٨٢٤